Czas wolny - Nasz Swiat
19
Pt, październik

ACCEPTO- z łac. "przyjmuję", "zgadzam się" – to formuła wypowiadana przez wybranego następcę św. Piotra

CAMERLENGO z łac.camarlingus, czyli dosłownie „obsługujący pokój władcy”, to kardynał, który przejmuje funkcję tymczasowej głowy Państwa Watykanu po śmierci lub rezygnacji papieża. Przejmuje obowiązki administracyjne, zatwierdza śmierć papieża, zdejmuje mu z palca pierścień i zamyka oficjalnie apartamenty papieskie.
 
CARDINALE dosłownie „główny”, „zasadniczy”,  „podstawowy”, ponieważ kardynał pełni podstawową rolę w chrześcijaństwie.
 
CERIMONIERE mistrz ceremonii, podczas konklawe cerimonieri wręczają kardynałom 2 lub 3 karty do głosowania i opuszczają Kaplicę Sykstyńską.
 
CONCLAVE -  z łac. (clausi) cum clave, czyli zamknięci na klucz
 
CONGREGAZIONI kongregacje, zgromadzenia kardynałów poprzedzające konklawe. Podczas tych zgromadzeń podejmuje się najważniejsze decyzje, dyskutuje na temat różnych nurtów politycznych  reprezentowanych przez poszczególnych kardynałów. Na congregazione generale zbierają się wszyscy kardynałowie wyborcy, a na congregazione particolare tylko camerlengo i trzej wylosowani kardynałowie, decydują wtedy o mniej istotnych sprawach.
 
DECANO dziekan kolegium kardynalskiego
 
EMINENZA – eminencja, tytuł kardynałów, od łac. eminente – wyniosły, wybitny
 
EXTRA OMNES – „wszyscy na zewnątrz”, to nakaz opuszczenia Kaplicy Sykstyńskiej przez wszystke osoby oprócz kardynałów, głównego mistrza ceremonii i duchownego, który prowadzi medytacje. Po medytacjach ci ostatni również opuszczają Kaplicę. Drzwi do kaplicy zamykane są od wewnątrz.
 
FUMATA NERA/BIANCA sygnał dymny uchodzący z komina Kaplicy Sykstyńskiej podczas wyborów papieża: czarny dym na znak braku wyboru papieża, a biały na znak pozytywnego rezultatu  elekcji papieża.
 
HABEMUS PAPAM (Annuntio vobis gaudium magnum, habemus papam) “mamy papieża”,  to formuła ogłaszana publicznie z balkonu Bazyliki św. Piotra. Wypowiadane są kolejno: imię (po łacinie) i nazwisko kardynała, imię (imiona) wybrane przez nowego papieża.
 
MESSA PRO ELIGENDO (Messa votiva pro eligendo Pontifice) msza poprzedzająca początek konklawe, w której wezmą udział wszyscy kardynałowie
 
PALLIO z łac.pallium płaszcz, którym zostaje okryty nowowybrany papież podczas mszy inaugurującej pontyfikat. Płaszcz okrywa szyję i symbolizuje owieczkę, którą pasterz nosił na karku – w ten sposób odwołuje się do najważniejszego zadania papieża: duszpasterstwa.
 
RITIRO dosłownie “wycofanie się”, odizolowanie się kardynałów od świata podczas trwania konklawe
 
SCRUTATORI trzech wylosowanych kardynałów obliczających głosy
 
STANZA DELLE LACRIME sala łez”, tak potocznie nazywana jest zakrystia w Kaplicy Sykstyńskiej, gdzie przechodzi kardynał wybrany na papieża. Tam zakładając szaty papieskie niejeden kardynał uległ emocji i wzruszeniu.

VACATIO/SEDE VACANTE - "siedziba nieobsadzona"

Agnieszka Gorzkowska

PRACA

Wygląda na to, że coraz mniej Włoszek ma aspiracje tradycyjnej gospodyni domowej, ale zarazem nie chce zrezygnować z centralnej roli w rodzinie. 

Według sondaży podanych na portalu Casa.it jedna Włoszka na trzy marzy o telepracy, czyli przeniesieniu biura do domu przy użyciu najnowszej technologii informatycznej.
 
Taka forma organizacji pracy pozwoliłaby na efektywniejsze zorganizowanie czasu i życia rodzinnego i mieć więcej czasu dla siebie samej. 35% kobiet deklaruje, że chciałyby wyodrębnić w mieszkaniu miejsce na własne domowe „biuro”.


DOM

Z  sondażu portali Casa.it i alfemminile.com wynika, że najważniejsze pomieszczenie w domu dla kobiet to nie, jak by się wydawało, tradycyjna kuchnia, ale pomieszczenia relaksujące, czyli ukwiecone tarasy i łazienki z nowoczesną wanną z hydromasażem.
 
Aż 29% Włoszek stawia na pierwszym miejscu w swoich marzeniach o idealnym domu duże słoneczne tarasy, gdzie mogłyby wypoczywać i zajmować się ogrodnictwem, a 28%ankietowanych kobiet uważa za podstawę komfortowe  łazienki wyposażone we wszystkie akcesoria do pielęgnacji ciała i urody.
 
Tylko 19% marzy o wysokiej klasy super nowoczesnej kuchni.
 
MIŁOść
Według ostatnich danych opublikowanych na wakeupnews.euWłoszki wcale nie marzą o kochankach z tanich dowcipów, jak: umięśniony rzeźnik (tylko 7% ankietowanych) hydraulik (5%), czy opalony ratownik nad morzem (4%), a już najmniejsze szanse mają politycy (2%)...
 
Na pierwszym miejscu  w rankingu idealnego mężczyzny dla Włoszki jest dzisiaj człowiek sukcesu, najlepiej bankier (33%), a na drugim miejscu przedsiębiorca (26%). Dopiero na trzecim miejscu znalazł się umięśniony personal trainer - osobisty trener (21%), ewentualnie elegancki prawnik lub księgowy (17%), a nieco mniej szans ma artysta (13%) i lekarz (10%).
 
Agnieszka B. Gorzkowska

Będąc we Włoszech, a szczególnie na Południu, na pewno nie raz słyszeliście przy stole wyrażenie fare la scarpetta (dosłow. robić bucik), obserwując jak stołownicy na koniec posiłku zbierają resztki sosu z talerza kawałeczkiem chleba i zajadają go palcami.

Co prawda dobre maniery nakazują unikanie takiego zwyczaju przy formalnych okazjach, ale w gronie rodzinnym czy wśród przyjaciół nikogo tutaj nie gorszy takie jedzenie.

A skąd się wzięło to sympatyczne powiedzonko?

Są co do tego dwie teorie: 
1. Przenośne porównanie kawałka chleba do buta, który „czyści” talerz i wszystko zbiera, tak jak but szura po ziemi i zbiera kamyczki, liście, itd.

2. Termin „scarsetta” (dzisiaj: scarsezza, scarsità – bieda, niedostatek) po pewnym czasie przekształcił się w „scarpetta”. A jak wiadomo,  biedni musieli zadowolić się tylko resztkami jedzenia, a czasem nawet mały kawałeczek chleba maczany w sosie musiał starczyć za cały posiłek.

Agnieszka Gorzkowska

 

Ti amo da impazzirekocham cię do szaleństwa; tiamo sopra ogni cosakocham cie ponad wszystko; ti amo da morire (w dialekcie napoletano: ti amo a schiattà/t'amo a muri)kocham cię na zabój...- przewijają się wyznania miłości we włoskich piosenkach, filmach, książkach..., a tymczasem na  ulicach słyszymy pary szepczące do siebie czule: ti voglio tanto bene. Jak więc kochać po włosku?

Ti amo czytivoglio bene - oto jest pytanie!...
 

Niektórzy twierdzą, że TI AMO brzmi o wiele silniej od popularnego VOLER BENE, ponieważ ti amo wyraża tylko jeden rodzaj uczucia: można tak powiedzieć tylko do ukochanej/ukochanego, natomiast ti voglio bene powiemy zarówno do narzeczonej/narzeczonego, jak i do rodzica, dziecka, przyjaciela, psa, itd., za każdym razem wyrażając inny odcień tego uczucia.  Inni znowu twierdzą, że ti voglio bene deklaruje tylko partner, który nie jest jeszcze gotowy na prawdziwą miłość.
 
Z drugiej jednak strony, trzeba pamiętać, że w języku potocznym, a w szczególności w wielu włoskich dialektach, czasownik AMARE praktycznie nie był i nadal nie jest prawie wcale używany, występuje raczej w sensie metafizycznym, wyidealizowanym.
 

Co więcej, niektórzy wręcz przyznają, że w ich środowisku, klasyczne włoskie ti amo może zabrzmieć aż nazbyt patetycznie, i jest odbierane jakożart, dosłownie:  prendere in giro, czyli „nabijanie się” z partnera. Natomiast wyznając poważne uczucie używają prawie zawsze wyrażenie ti voglio bene (w skrótach i sms-ach TVB), absolutnie w niczym nie ujmując natężenia i głębi ich miłości.

Chociaż, jak wiadomo, hymnem włoskich zakochanych pozostanie już chyba na zawsze piosenka w wykonaniu Umberto Tozzi - Ti amo,  to jednakwystarczy posłuchać  większości włoskich piosenek o miłości, tych tradycyjnych i tych nowoczesnych, aby przekonać się jak silnie zakorzenione w mentalności Włochów jest wyrażenie ti voglio bene, np.:
 

Massimo Ranieri - Io te voglio bene assaje
Gianna Nannini - Ti voglio tanto bene
Tiziano Ferro - Ti voglio bene
Vasco Rossi - ti voglio bene

 
Zobaczmy więc wyznania miłosne w dialektach włoskichcytowane na tutejszych portalach, forach i social networks (tam, gdzie podana jest tylko dialektalna wersja ti voglio bene, oznacza, że autorzy sami przyznali, że czasownika amare poprostu nie używa się):
 
TICINO
ta vöri ben
BRESCIA/BERGAMO (LOMBARDIA)
ta öle bhé/ ta 'öre be/ta ole be/ta oe be
BRIANZA (LOMBARDIA)
Te ami
te vori ben
MILANO (LOMBARDIA)
te/ta vöeri ben/te voeùri bén
MANTOVA (LOMBARDIA)
at v öi ben/at v öi an gran ben
TORINO (PIEMONTE)
ët veui bin/ vorej bin
GENOVA (LIGURIA)
Te ammu'
 T'oggiu ben' / Te voggiu ben'
VENETO
te amo
te vojo ben/ te voio/vogio ben
PARMA (EMILIA-ROMAGNA)
at voj ben/
REGGIO EMILIA (EMILIA-ROMAGNA)
At vòj bèin
ROMAGNA
te vò ben
ABRUZZO
T-vujie bbene/t' vuj ben
MASSA (TOSCANA)
a te vodje ben
ROMA (LAZIO)
te amo
te vòjo bbène
CAMPANIA
t vogl ben/te vogl bene/te voj ben
stai rind o cor mij (napoletano)
BARI (PUGLIA)
T'aim
Ji t voggj ben/T vugghie bèn/t vuggh ben
CALABRIA
ti voju bene/ti voghiu beni
SICILIA
t'amo
te vogghiu bene assai/ ti vogliu beni/Te voghiu benere/ti vogghiu bbene
SARDEGNA
t'amo/t'amu
Ti bollu beni/te ollu beni
 
Jeśli mieszkacie we Włoszech i znacie lokalne/dialektalne wersje ti amo lub ti voglio bene, proszę podzielcie się z nami...
 
Agnieszka Gorzkowska
 

Wszystkim panom, którzy starają się zrozumieć kobiety trzeba życzyć dużo wytrwałości.

Dlatego też na niejednym włoskim portalu można dostrzec oznaki męskiej solidarności. Aby ułatwić zadanie zdezorientowanym panom, publikuje się podstawowe "instrukcje" mentalności kobiet, np. znany periodyk focus.it(21/02/2012) podpowiada Włochom jak wybrnąć z teoretycznie prostych, ale dość niezręcznych pytań płci pięknej. 

Według autorów artykułu istnieją cztery “niebezpieczne” pytania,  które kobiety zadają bezlitośnie swoim mężczyznom:

A COSA PENSI?–O CZYM MYŚLISZ?
 
Odpowiedzi ryzykowne:
A – alla partita di Champions di questa sera  - o wieczornym meczu Champions
B – alla prossima tappa del Giro - o następnym etapie Wyścigu
C – a quanto sei ingrassata - o tym ile utyłaś
D –se avessi voluto fartelo sapere avrei parlato invece di pensare- jak bym chciał, żebyś wiedziała, to bym ci powiedział, a nie pomyślał
 
Odpowiedzi bezpieczne:
- Cara, ero soprappensiero...- kochana, zamyśliłem się... 
- Stavo giusto riflettendo su quanto calda, meravigliosa, attenta, intelligente e bella tu sia...- właśnie myślałem jaka jesteś ciepła, wspaniała, uważna, inteligentna i piękna..
- Ancora non mi capacito della fortuna che ho avuto incontrandoti..- wciąż nie mogę pojąć, jakie miałem szczęście, że cię spotkałem...
 

MI AMI? – KOCHASZ MNIE?

Katalog najgorszych odpowiedzi:
A - suppongo che sia così - myślę, że tak właśnie jest
B – ti farebbe sentire meglio se rispondessi di sì? - lepiej byś się poczuła, gdybym odpowiedział, że tak?
C - dipende da quello che intendi con "amore"... – to zależy co rozumiesz przez słowo “kochać”…
D - perché mi fai questa domanda? -dlaczego mi zadajesz to pytanie?
E - dici a me? - do mnie mówisz?
 
Odpowiedź prawidłowa:
-          Sì., con la "S" maiuscola e il "punto affermativo - “Tak”, pisane wielką literą i kropka. Taka odpowiedź nie może sugerować żadnych wątpliwości. Należy także unikać przesłodzonego i romatycznego wariantu: “ sì, cara” - tak, kochana
 

TI SEMBRO GRASSA? – CZY WYGLąDAM GRUBO?

Odpowiedzi, których lepiej unikać:
A - no, non si può certo dire che tu sia grassa. certo, neanche magrissima... - nie, nie można powiedzieć, że jesteś gruba, pewnie, nie jesteś chudziną…
B - in confronto a chi? - w porównaniu z kim?
C - cara... sai che un po' di ciccia mi piace... e ti sta proprio bene - kochana…wiesz, że podoba mi się trochę ciałka…całkiem ci z tym dobrze
D - ha! e chi lo dice? ho visto donne molto più grasse! - ha! I kto to mówi? Widziałem kobiety o dużo grubsze!
 
Najlepsza odpowiedź:
Zbliżyć się i szepnąć tonem godnym zaufania: 
- no, certo che no - nie, oczywiście, że nie.
Potem wyjdź od razu z pokoju.
 

È PIÙ CARINA DI ME? – JEST ŁADNIEJSZA ODE MNIE?

Przeglądając album zdjęć, nawet jeśli dokładnie nie pamiętasz o kogo chodzi i jak dokładnie wygląda
w żadnym wypadku nie odpowiadaj:
A – non più bella...è bella, ma in un modo diverso...- nie ładniejsza...jest ładna, ale w inny sposób...
B - nessuno al mondo può dire cos'è bello... - nikt na świecie nie może powiedzieć co jest piękne…
C - sì... forse sì... ma tu sei una persona molto migliore - tak…może tak…ale ty jesteś osobą o wiele lepszą
D - sì... forse sì... ma solo perché qui è più giovane e magra - tak…może tak…ale tylko dlatego, że jest młodsza i szczuplejsza
 
Jedyna prawidłowa odpowiedź:
- No, tu sei molto più bella - Nie, ty jesteś o wiele ładniejsza

Na koniec zobaczmy jeszcze jak sobie radzi z pytaniami narzeczonej słynny Massimo Troisi: " />" type="application/x-shockwave-flash" width="420">
Agnieszka B. Gorzkowska
 
embed video plugin powered by Union Development

Feminizm czy seksizm
Jak w każdym języku, również we włoskim znajdziemy wyrazy odnoszące się tylko i wyłącznie do kobiet.

I tak są to terminy określające np.:
rolę w rodzinie: moglie, nutrice, mamma, balia, tata, bambinaia, zitella...
status społeczny: damigella, dama, madama, primadonna, nobildonna, matrona...
wygląd lub charakter: bellezza, bambola, dolcezza, vamp, donnone, befana, racchia...
płeć i sferę seksualną: femmina, femminuccia, donzella, pulzella, vergine, lesbica…

Oczywiście, wiele terminów może stopniowo zmienić częściowo swoje znaczenie, lub wręcz powoli zanikać z codziennego użytku.

Kobiecy, żeński i ...różowy
Język polski ma co najmniej trzy wciąż bardzo aktualne przymiotniki definiujące wszystko to co jest typowo kobiece lub przeznaczone dla kobiet: „kobiecy”, „żeński” i „damski”, oraz termin nieco przestarzały: „niewieści”; język angielski: „feminine”, „female”, „womanly”, „womanish”, „woman-like”; język francuski: „femelle”, „féminin”; język niemiecki: „Weibchen”, „fraulich”, „weiblich”.
Język włoski, natomiast, jest raczej ubogi w ich odnośniki. Zazwyczaj używa się jedynie przymiotnika “femminile” w zwrotach takich jak „abiti femminili” (stroje kobiece), „riviste femminili” (czasopisma kobiece), „lavori femminili” (prace kobiece, np. lavori femminili tipo ricamo, pizzo, tombolo, uncinetto) itp. Ewentualnie można posłużyć się zwrotem „da/per donna”, chociaż w niektórych kontekstach można spotkać również mniej popularne przymiotniki: effeminato, femmineo, femminino, muliebre.

Jednak w ostatnich czasach w języku włoskim pojawiło się bardzo modne określenie „rosa”/”in rosa” (różowy), który stopniowo stał się wręcz synonimem terminu „femminile”. I tak powstały np. „romanzo rosa” (powieść dla kobiet), czy “cronaca rosa” (ciekawostki, romanse i wiadomości typu “gossip” ze świata show-biznesu). Termin bardzo dobrze przyjął się również w sporcie: „ciclismo in rosa”, „basket rosa”, „calcio in rosa”, itp. Ponadto, wystarczy przejrzeć tytuły artykułów prasowych, aby przekonać się jak silnie kojarzy się kolor różowy odbiorcom wszystkich sektorów życia publicznego z rodzajem żeńskim, czyli z wyłącznym przeznaczeniem dla kobiet:

Il Parma:Tanta qualità in rosa ma bilancio negativo
Forza Roma - ‎27/02/2011

Dopo Rousseff il futuro del Sudamerica in politica è più rosa
L'Occidentale - ‎26/02/2011

PIANETA DONNA- QUOTE ROSA CDA- MARCEGAGLIA (PRES.CONFINDUSTRIA):"DISCUTERE SU GRADUALITA' PRESENZA FEMMINILE"- CAMUSSO: "SI A QUOTE ROSA NEI CDA: LO ABBIAMO GIA' FATTO NELLA CGIL"

ItaliaLavoroTv - ‎25/feb/2011‎

Pd, quote rosa al 25-30%: “Più donne in giunta”
Il Vostro Giornale - ‎26/02/2011

Podobnie, na stronach internetowych można znaleźć różnego rodzaju poradnie „in rosa”, a nawet spis szpitali przeznaczonych dla kobiet:
La mappa degli ospedali in rosa
www.starbene.it
/…/Da oggi sul sito di Starbene trovi l’elenco delle strutture ospedaliere italiane, pubbliche e private, che prestano particolare attenzione alla salute femminile./…/


Kobiecy słowniczek
Dla wszystkich zainteresowanych terminologią “kobiecą” języka włoskiego w kontekście historycznym i filozoficznym polecamy nowość na włoskim rynku wydawniczym: „Parola di donna” pod redakcją Ritanna Armeni (Ponte alle Grazie, 2011).

Agnieszka Barbara Gorzkowska

http://wloskicafe.blogspot.com/

W nauce języka obcego nie może zabraknąć łamańców językowych, które są świetnymi ćwiczeniami na poprawność i płynność wymowy.
Większość z was na pewno zna te najbardziej tradycyjne „połamańce”, które chętnie demonstrują kandydaci na aktorów czy prezenterów  telewizyjnych...

Jednakże dla polskojęzycznych samouków raczej proponowałabym kilka mniej znanych, ale równie zabawnych wersów, które mogą być szczególnie przydatnym ćwiczeniem, min. na dźwięki „gli”; „sci”; „uo”, itd.

Guglielmo collie ghiaia dagli scogli
scagliandola oltre gli scogli
tra mille gorgogli.

embed video plugin powered by Union Development

Więcej artykułów…