Czas wolny - Nasz Swiat
23
So, wrzesień

odróżując po bocznych drogach Włoch warto zwrócić uwagę na różne oznakowania lokalnych dróg, np.:

 

 
STRADE BIANCHE,STERRATE
- zwykle są to drogi ubite, utwardzone  ale nieasfaltowe, wysypane żwirem
fot.gsriders.org
 
Agnieszka B. Gorzkowska

Wiadomo, że  Roma zamieszkują ROMANI, Milano - MILANESI, Napoli - NAPOLETANI...,


fot.romalive.org


ale nie wszystkie nazwy mieszkańców są tak oczywiste, tym bardziej, że nie ma tutaj żadnych reguł. W każdym regionie znajdą się nietypowe, wręcz zaskakujące nazwy mieszkańców miejscowości, które mogą wywodzić się chociażby z łaciny, np. mieszkańcy miasta Ivrea nazywają się eporediesi, a mieszkańcy Peschiera del Garda to arilicensi...
 
Czy wiecie jakie miasta zamieszkują:

Napoletano to nie tylko dialekt, to swoisty sposób na życie, który znamy chociażby z filmów, piosenek, czy tradycyjnych powiedzonek i przysłów.
Czy wiecie, kiedy i do kogo powiedzieć poniższe wyrażenia:

sott a lengua ce sta o mel, chell che chiam, chell te ven -  sotto il melo, quello che chiami quello viene

sì bell, ma nun abball - sei bello ma non sai ballare

t'attig e t'amarigg ma te cunosc'n a Pariggi - ti atteggi e ti metti in mostra, ma a Parigi ti conoscono?

chill, primm se scposan, a chell ca nun sann cucinà e poj a me voglion e merenn - quello prima si sposa quello che non sa cucinare e poi vengono da me a farsi preparare il pranzo

e nnamurat so cumm e piatt, un ne rump e cient n'accatt - innamorati sono come i piatti, ne rompi uno e ne puoi comprare altri cento

Więcej

Agnieszka B. Gorzkowska

 

Na pewno spotkaliście się nie raz z celowym powtórzeniem pod rząd tego samego słowa w języku włoskim, np. piano piano... poco poco... bene bene... così così... or ora... quasi quasi..., senti senti... itd.

fot.leitv.it

Co najmniej dwukrotne użycie przysłówka (adagio adagio - powoli), przymiotnika (magro magro - bardzo chudy), czasownika (fuggi fuggi - uciekaj gdzie się da), czy rzeczownika (fior fiore - najlepsza część), to bardzo popularny środek stylistyczny w języku włoskim, który służy do podkreślenia, zintensyfikowania  znaczenia danego słowa. 
Tak więc, zamiast dodawać inne przysłówki typu molto/assai/tanto - bardzo; veramente/davvero - naprawdę, itp., wystarczy powtórzyć to samo słowo dwa razy aby spotęgować jego znaczenie i  ekspresję

W tłumaczeniach na język polski, choć jednak rzadko, możemy stosować gdzieniegdzie podobne powtórzenia, np. ma guarda guarda - no popatrz popatrz.

Czasami można też spotkać się z niewielką zmianą formy jednego z elementów, np. pian pianino - powolutku/pomalutku. 

W niektórych przypadkach powtórzone słowo  może z czasem zyskać inne, metaforyczne znaczenie, np. 
sotto sotto - coś się pod tym kryje...
aumma aumma (dialekt neapolitański) - po kryjomu, po cichu, potajemnie, pokątnie...
terra terra - banalnie, prozaicznie, w praktyce...

Czasami jednak powtórzenie słowa może służyć do sprecyzowania informacji, np. Abiti a Milano Milano? - Mieszkasz w samym Mediolanie? (w domyśle: w obrębie miasta, a nie na peryferiach). Więcej

Agnieszka B. Gorzkowska

fot.facebook.com

SCACCIARE, czyli wypędzać, przepędzać, a także rozproszyć, rozpędzić

 
Stąd powstał niezwykle przydatny termin SCACCIA, czyli coś w rodzaju „straszaka” -  coś/ktoś,  lub idealny sposób na pozbycie się niepożądanych myśli, zjawisk, rzeczy, spraw...
 

A we Włoszech odpędzać można prawie wszystko, jak widać z poniższych tytułów w mediach: kryzys, diabła, kłopoty, trzęsienia ziemi, ciepłe klimaty, nudę..., itd.  Więcej

 

Agnieszka B. Gorzkowska

Wraz z rosnącą tendencją do wzmożonej aktywności kobiet w polityce włoskiej pojawiają się wątpliwości lingwistyczne. Kobiety domagają się nie tylko znaczącej roli w instytucjach społeczno-politycznych na najwyższym szczeblu, ale i wyraźnego rozróżnienia w tytułach zawodowych.
 

I tak oto pierwsze dylematy pojawiają się w prasie włoskiej dotyczące chociażby tytułu „Pani Minister”:

 
fot.liberoquotidiano.it
Il ministro Fornero, la ministra Fornero o magari la ministro Fornero? E ancora: Fornero o la Fornero? (lettura.corriere.it, 3/03/2012)
 
Il Ministro Emma Bonino sarà a Londra il 6 e 7 maggio per partecipare alla Conferenza internazionale sulla Somalia. (agenparl.it, 6/05/2013)
 
Ora dobbiamo chiedere alla Ministra Bonino, che da Commissario europeo ha creato il servizio per gli aiuti umanitari Echo, di trovare il coraggio politico di coordinarsi col Parlamento su questa delicata riforma /…/ (radicali.it, 3/05/2013)
 
Kapya Kyenge,46 anni, per gli amici Dora, sorella di Cécile,la neo ministra all’integrazione./…/ Non la ministro, ma la sorella/…/(ilrestodelcarlino.it, 30/04/2013)
 

Il ministro Kyenge è tornata a Modena per consegnare sei certificati di cittadinanza (gazzettadimodena.geolocal.it, 04/05/2013)

La ministra Kyenge: “Inutile alimentare polemiche inutili”/…/ Esiste una ministra per le Pari Opportunità, bisogna parlare di politiche da realizzare come la ratifica della Convenzione di Istanbul».  /…/ (lastampa.it, 04/05/2013)
 
Według ekspertów dopuszczalne są trzy możliwości:
IL MINISTRO, LA MINISTRA, LA MINISTRO
 
Nikogo już nie dziwią tradycyjne żeńskie formy, takie jak la professoressa, la dottoressa,la studentessa, la scrittrice, la preside, la presidente, la parlamentare, la manager..., to jednak nadal toczą się zagorzałe dyskusje na temat innych oficjalnych tytułów administracji publicznej w rodzaju żeńskim, np. la deputata, la giudice, la vigilessa...
 
A niektóre z nich brzmią wciąż jeszcze bardzo dziwnie i nienaturalnie do tego stopnia, że mogą być odbierane jako zamierzona ironia wobec kobiecych kompetencji: l’avvocata/avvocatessa, l’architetta, la consigliera comunale, la medica, la chirurga, l’arbitra, l’ingegnera, la magistrata, la prefetta, la notaia, la sindaca, l’assessora, la marescialla, itd…

Lingwiści jednak są przekonani, że używanie na co dzień nowych form ma szanse stopniowo je utrwalić na dobre,  zarówno w języku publicznym, jak i potocznym.

Agnieszka Gorzkowska

Nawet turyści nie znający języka włoskiego wiedzą co znaczy pizzeria czycaffetteria...

Jednak zwróćmy uwagę, że końcówka – eria ostatnio staje się nad wyraz „modna” we Włoszech.

Tak więc, chociaż nikogo nie dziwią nazwy typu:  latteria, birreria, cioccolateria, cremeria, spaghetteria, piadineriato jednak już nazwy typu hamburgeria,  czy T-shirteria wzbudzają spore zainteresowanie.

Co ciekawe, na tym schemacie powstają coraz bardziej innowacyjne nazwy sklepów i lokali usługowych:
 
Sklepy z żywnością:
Briocheria
Maccaroneria
Biscotteria (ciastka)
Vineria (wina)
Prosciutteria (szynki)
Tripperia(flaki)
Polleria (kurczaki)
Capretteria (kozie mięso)
Surgelateria (mrożonki)
Frescheria (produkty świeże)
 
Inne sklepy:
Computeria
Fumetteria(komiksy)
Pigiameria (piżamy)
Bicicletteria (rowery)
Coltelleria (noże)
 
Lokale usługowe:

Viaggeria(podróże)

Agnieszka Gorzkowska