Było sobie życie - Nasz Swiat
24
Cz, sierpień

Zdrowie i uroda

Cykl menstruacyjny zachodzący w organizmie kobiety jest wynikiem wymiany informacji między podwzgórzem, przysadką, jajnikami i macicą. Nośnikiem tych informacji są hormony, z których najważniejsze to: gonadoliberyna (GnRH) produkowana przez podwzgórze oraz folikulostymulina
(FSH) i luteotropina (LH) uwalniane poprzez przysadkę. Istotne są także estrogeny, czyli hormony produkowane przez jajnik. Cykl menstruacyjny składa się z kilku faz, i aby mogło powstać nowe życie, czyli dojść do zapłodnienia, każda z nich musi przebiegać bez zarzutu.


PRZYGOTOWANIE ORGANIZMU
Początkiem cyklu jest dzień, w którym pojawia się krwawienie. Wtedy następuje wydalenie wraz z krwią martwicy zmienionej błony śluzowej macicy. Proces ten jest najintensywniejszy w pierwszych 2 dniach cyklu i zwykle ogranicza się do 4-7 dni.

POWSTANIE KOMÓRKI JAJOWEJ
Jajniki są gruczołami wydzielania wewnętrznego i posiadają nabłonek płciowy, z którego jeszcze w okresie życia płodowego formują się pierwotne pęcherzyki jajnikowe. Za rozwój niedojrzałych pęcherzyków odpowiada wzrastający we krwi poziom FSH, dzięki któremu rozwija się pęcherzyk dominujący Graafa zawierający komórkę jajową. Ta faza zwana jest folikularną lub proliferacyjną i trwa około 10-14 dni. W tym okresie, spośród wszystkich pęcherzyków zawartych w jajniku, zostaje wyselekcjonowany zwykle tylko jeden, który osiąga pełną dojrzałość. W tej fazie, pod wpływem estrogenów wydzielanych przez jajnik, następuje także wzrost błony śluzowej macicy przygotowującej się do przyjęcia zarodka.

DOJRZEWANIE KOMÓRKI
Kolejny etap to faza owulacyjna, która trwa około 36 godzin. Po osiągnięciu dostatecznego stężenia estrogenów we krwi, wydzielanie FSH ulega zahamowaniu, podczas gdy produkcja LH osiąga swój szczyt. Dzięki temu staje się możliwe końcowe dojrzewanie i uwolnienie komórki jajowej, gotowej do zapłodnienia oraz przekształcenie pęcherzyka w ciałko żółte produkujące progesteron. Uwolnione jajeczko jest natychmiast wychwytywane przez końcową część jajowodu i przesuwane, dzięki ruchom perystaltycznym ścianek, do jego centralnej części, w której dochodzi do zapłodnienia.

POWSTANIE CIAŁKA ŻÓŁTEGO
Ciałko żółte to gruczoł wydzielania wewnętrznego, który powstaje z resztek pęcherzyka w przeciągu 28-32 godzin od jajeczkowania. Ciałko żółte produkuje progesteron i w mniejszych ilościach estrogeny. Progesteron sprawia, iż błona śluzowa macicy, wcześniej przygotowane przez estrogen, grubieje, ulega rozpulchnieniu, gruczoły i naczynia krwionośne powiększają się, co jest konieczne dla odżywiania rozwijającego się zarodka. Faza lutealna trwa około 12-16 dni, jej długość jest stała u każdej kobiety. Jeśli nie dojdzie do zapłodnienia, ciałko żółte nie podtrzymywane przez hormon ciąży, powoli zaczyna zanikać i produkcja progesteronu spada. Proces ten powoduje zmniejszenie dopływu krwi do błony śluzowej macicy oraz jej zmiany niedokrwienne i martwicze. Skutkiem tego jest mechaniczne oddzielenie warstwy czynnościowej śluzówki w czasie krwawienie miesiączkowego.

NAJLEPSZY CZAS NA ZAPŁODNIENIE
U młodej i zdrowej kobiety komórka jajowa jest odżywiana poprzez substancje chemiczne wydzielane przez śluzówkę jajowodu i przezywa w jego świetle nawet do 48 godzin. Plemniki zwykle docierają do jajowodów po kilkunastu minutach, ale nie są zdolne do zapłodnienia. Potrzebują około 6 godzin pobytu w szyjce macicy i przejścia procesu kapacytacji, aby osiągnąć dojrzałość i zdolność penetracji poprzez błonę otaczającą komórkę jajową. Plemniki zdolne są da zapłodnienia średnio 24- 48 godzin. Jednak wysoka jakość śluzu produkowanego w okresie dni płodnych sprawia, iż plemniki przeżywają w drogach rodnych nawet do 4 dni. Płodnym okresem jest więc okres 2 dni, tak przed, jak i po owulacji, ale według statystyk stosunki tuż przed jajeczkowaniem zwiększają szanse na zajście w ciąże.

PRAWIDŁOWE ZAGNIEŻDŻENIE ZARODKA
Zapłodniona komórka to jeszcze nie początek nowego życia. Zygota dzięki ruchom rzęsek pokrywającym nabłonek jajowodów i skurczom mięśniówki przesuwana jest do jamy macicy.
To tam po około 5 dniach wędrówki następuje implantacja, która wymaga doskonałej błony śluzowej wcześniej odpowiednio przygotowanej poprzez estrogen i progesteron. W momencie zagnieżdżenia zarodek znajduje się na etapie blastocysty zbudowanej z dwóch warstw komórek: trofoblast pełni funkcje odżywcze i ochronne, a z embrioblastu rozwija się ciało zarodka. Początek nowego życia jest więc procesem wieloetapowym i bardzo skomplikowanym wymagającym współpracy wielu narządów i hormonów. W następnym numerze o tym jak leczyć brak jajeczkowania.

Katarzyna Litwicka
ginekolog