Wielki Polak, wielki człowiek - Nasz Swiat
04
So, grudzień

Historia

Kilka dni temu minęła kolejna rocznica śmierci jednej z najważniejszych i najtragiczniejszych postaci polskiej emigracji i człowieka, który współtworzył niepodległą Polskę. W przyszłym miesiącu obchodzić będziemy rocznicę jego urodzin.

Kazimierz Sosnkowski, pseudonim Godziemba, generał broni WP, polityk, działacz niepodległościowy  i emigracyjny to postać, którą trudno opisać na gazetowej kolumnie, nawet jeśli ograniczyć się do najważniejszych faktów z jego życia. 
Urodził się 19 listopada 1885 roku w Warszawie. Od roku 1905 członek (PPS) i Organizacji Bojowej PPS, komendant OB PPS okręgu warszawskiego, następnie radomskiego i zagłębiowskiego. W 1908 współorganizował Związek Walki Czynnej, a dwa lata później zakładał związek strzelecki, następnie pełnił funkcję zastępcy komendanta głównego oraz szefa sztabu.
W czasie I wojny światowej w służył w Legionach Polskich. Był zastępcą Józefa Piłusdskiego w 1 pułku piechoty, a później w I Brygadzie Legionów Polskich, Po ustąpieniu Piłsudskiego z Legionów został dowódcą legendarnej I Brygady. Po tzw. kryzysie przysięgowym w Legionach Polskich został aresztowany w lipcu 1917 roku, a w sierpniu osadzony wraz z Piłsudskim w twierdzy w Magdeburgu, skąd zwolniony został  10 listopada 1918 roku. Po przybyciu do Warszawy mianowano go dowódcą Okręgu Generalnego Warszawa. Od marca 1919
wiceminister spraw wojskowych.
W sierpniu 1920 roku  mianowano go ministrem spraw wojskowych (do 1924) i faktycznym dowódcą obrony Warszawy w okresie bitwy warszawskiej. W 1921 roku negocjował warunki i podpisywał umowę wojskową polsko-francuską.
W 1925 roku zostaje przedstawicielem Polski przy Lidze Narodów na konferencję rozbrojeniową w Genewie. Z jego inicjatywy uchwalono i podpisano konwencję o zakazie użycia broni bakteriologicznej oraz w sprawie produkcji i handlu bronią. Od kwietnia 1925 roku, szef VII Dowództwa Okręgu Korpusu w Poznaniu.

Od roku 1927 do wybuchu II wojny światowej pełni funkcję inspektora armii „Podole”, a od 1928 także armii „Polesie”. 11 września 1939 roku powierzono mu  funkcję  dowódcy Frontu Południowego, którego oddziały ruszyły na odsiecz Lwowa, lecz 22 września zostały rozbite w rejonie Brzuchowic.

Po klęsce wrześniowej przedostał się do Francji. W październiku 1939 roku wyznaczony został przez prezydenta Władysława Raczkiewicza na jego następcę oraz mianowany przewodniczącym Komitetu Ministrów do Spraw Kraju i ministrem bez teki w rządzie generała Władysława Sikorskiego.

Pierwszy komendant Związku Walki Zbrojnej (ZWZ). Po klęsce Francji przekazał dowództwo ZWZ generałowi Stefanowi „Grot” Roweckiemu. W Wielkiej Brytanii m.in. współprzewodniczył polsko-czechosłowackiemu komitetowi przygotowującemu projekt
konfederacji obu państw.
W roku 1941 ustąpił z rządu na znak protestu przeciwko niesprecyzowaniu stanowiska polskiego w sprawie granic wschodnich w układzie Sikorski-Majski. Po śmierci W. Sikorskiego, 8 lipca 1943 roku mianowany został
Naczelnym Wodzem.

Generał Sosnkowski był jednym z oponentów powstania warszawskiego. W czasie walk w stolicy zabiegał o pomoc aliantów, zarzucając rządom Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych niedotrzymanie zobowiązań sojuszniczych. 30 września 1944 roku został zdymisjonowany pod
naciskiem Brytyjczyków.
Po zakończeniu II wojny światowej pozostał w Kanadzie. W latach 1952-1954 prowadził w Londynie rozmowy mediacyjne ze skłóconymi odłamami emigracji, zakończone podpisaniem aktu
zjednoczenia narodowego.

Zmarł w Kanadzie, pochowany na cmentarzu w Montmorency koło Paryża. W roku 1992 urnę z jego prochami złożono w podziemiach archikatedry Św. Jana w Warszawie.(mm)