Mama Ada: Warto pielęgnować dwujęzyczność naszych dzieci - Nasz Swiat
01
Śr, grudzień

Nasze dzieci wg Mamy Ady

Mały Dyzio i mała Zuzia, tak ich nazwijmy, mają mamę Polkę, tatę Niemca, a mieszkają we Włoszech. Być może nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że w ich rodzinie rozmawia się w 3 różnych językach. Zapytacie: jak to??? A Po co im aż 3 języki??? Odpowiedź jest bardzo prosta, każde z rodziców chce dać swoim dzieciom największe bogactwo, jakim dysponuje – własny język, kulturę i tradycje. No,  ale jak tu żyć we Włoszech mówiąc tylko po polsku i po niemiecku? Trzeba, by dzieci mówiły też po włosku...

Pomyślicie sobie: paranoja! Niech wszyscy mówią po włosku! Po co utrudniać sobie życie!?

Dwujęzyczność – wielki skarb w prezencie
Ale Dyzio i Zuzia mają babcię Hildę znającą tylko niemiecki i babcię Ewę i dziadka Józefa, którzy mówią tylko po polsku. Dlaczego mamy odbierać naszym dzieciom możliwość kontaktowania się z naszymi rodzinami? – pytają rodzice dzieci.

Większość takich małych Dyziów i Zuź ma możliwość uczenia się jedynie jednego języka, tego, którym posługują się ludzie żyjący w ich kraju. Ale wszystkie te dzieci, mając za rodziców osoby mówiące dwoma różnymi językami powinny mieć prawo do posługiwania się obydwoma językami na tym samym poziomie od początku.

Mówienie do dziecka jest ważne już od momentu poczęcia

Spytacie: od jakiego początku? Od kiedy dzidzia jest w łonie matki. Już wtedy działa na nią uspokajająco głos matki i ojca. Może nie rozróżnia słów, nie rozumie, co mówimy, ale na pewno odbiera pozytywne bodźce stymulowane głosem i ruchem matki i ojca. Często lekarze tłumaczą swoim pacjentkom, że im spokojniejsza matka tym spokojniejszy brzdąc. Podobno (podobno, bo niestety nie pamiętam, gdzie to wyczytałam) jedynie mówiąc w języku ojczystym tembr naszego głosu jest „prawdziwy i naturalny”. Dlatego mówiąc w naszym ojczystym języku, przekazujemy dzieciom spokój i dajemy im tym samym poczucie bezpieczeństwa.

Kiedy dzidzia się rodzi, zaczyna reagować na dźwięki z otoczenia, najszybciej rozpoznaje matkę (lub inną osobę, która ją karmi lub przebywa najdłużej), właśnie po zapachu i po dźwięku jej głosu. Czego wiele z nas nie wie, czasem wystarczy do dziecka mówić, by je uspokoić, nie trzeba nadwyrężać kręgosłupa i nosić je godzinami na rękach. Dzieci uwielbiają jak im się śpiewa (wcale nie są ważne umiejętności wokalne, a właśnie ten głos, kojarzący się dziecku z bezpieczeństwem), opowiada wierszyki, zwłaszcza rymowane – naprawdę bez względu na wiek!

 

Pierwsze problemy dzieci dwujęzycznych
Pierwsze problemy  pojawiają się około 2 roku życia dziecka. To właśnie wtedy dzieci zaczynają mówić. Nie ma reguły. Nasz Dyzio od samego początku mówił bezbłędnie w 3 językach, zwracając się w nich do osób, o których wiedział, że go zrozumieją. Zuzia miała tendencję ułatwiania sobie porozumiewania się z otoczeniem, poprzez dokładne mieszanie wszystkich języków, wybierając z każdego najciekawsze wg niej lub najłatwiejsze słowa.

Cała rodzina miała z nią wesoło, bo było jej wszystko jedno do kogo się zwraca. Z innych znajomych mi dzieci, Niunia jeszcze w żłobku zrozumiała, że po polsku tam nikt nie rozumie, ale za to z rodzicami może rozmawiać po swojemu, Daga natomiast, już w wieku 20 miesięcy potrafiła nazwać wiele rzeczy po polsku, angielsku i włosku, za to Lesio prawie do 4 roku życie niewiele mówił. Z Lesiem niestety problem był taki, że jedno z rodziców nie chciało, by był dwujęzyczny. Problemy separacji omawiać będziemy innym razem, ale ten problem właśnie miał ogromny wpływ na późny rozwój mowy u Lesia.

Dwa tygodnie po polsku na zmianę z dwoma tygodniami po włosku zrobiły zamęt w głowie dziecka i w życiu rodziców. Na szczęście problem adaptacji do trudnej sytuacji minął, Lesio fantastycznie sobie radzi! Jest i Agatka, która może i bardzo by chciała mówić po polsku, bo sporo rozumie, ale kiedy mówi, mama się z niej śmieje, więc się bardzo wstydzi...

Potrzebna jest odwaga
Czasem rodzice spotykają się z niechęcią włoskich nauczycieli, kiedy informują szkołę czy przedszkole, że ich dziecko jest dwujęzyczne – sama tego doświadczyłam. Najszybciej działającym argumentem jest pytanie „czy gdyby pani wyjechała do Chin z rodziną, mówiła by pani do dzieci i do męża po chińsku czy po włosku?”. Musimy mieć odwagę mówić o tym, że nasze dzieci mają prawo do dziedzictwa jakim jest dla nich nasz język ojczysty. Od tego jak będziemy do tego podchodzić my, rodzice, zależy jak w przyszłości będą na to patrzeć nasze dzieci. Zawsze gorąco zachęcam młode matki, czy to Polski, Ukrainki czy Węgierki, by pierwszym językiem jaki poznają ich dzieci, był język matki. Język, którym nie posługują się wszyscy dookoła jest trudniejszy do nauczenia się dla dziecka. W przypadku rodzin polonijnych mieszkających we Włoszech trudniejszy jest polski – włoski jest wszędzie! W parku, na ulicy, w sklepie, u znajomych, w szkole, w przedszkolu, żłobku – dzieci osłuchują się z nim każdego dnia. Język polski często mają tylko w domu, bardzo często posługuje się nim tylko mama.

Kiedy dziecko, nie chce mówić po polsku…
Bywa, że i nasze dzieci nie chcą mówić po polsku. Kiedyś pewna mama (polonistka po UJ) opowiadała, że jej starszy syn mówił fantastycznie po polsku dopóki nie poszedł do szkoły. Mieszkali w niewielkiej miejscowości, gdzie byli jedynymi cudzoziemcami. Gdy nadeszły chłody, pani z dziećmi na lekcji omawiała zimowy strój i zapytała dzieci, biorąc do ręki rękawiczkę, „co to jest?”. Maciuś wyskoczył z ręką do góry jako jedyny, krzycząc po polsku „Rękawiczka!” Cała klasa razem z panią zareagowała śmiechem. Od tej pory Maciuś, a dziś jest już Maciejem i każe się nazywać Mattia, nie mówi już po polsku.

Jak radzić sobie z takimi problemami? Dziecko musi czuć, że jest wyjątkowe, bo posługuje się więcej niż jednym językiem. Chwalmy je, pozwalajmy na oglądanie bajek edukacyjnych po polsku, czytajmy mu po polsku na dobranoc, opowiadajmy sobie co robiliśmy lub planujmy co będziemy wspólnie robić po polsku. Jeśli jeden z rodziców nie mówi po polsku, starajmy się, by konwersacja odbywała się w obu językach, zachęcajmy dziecko, by uczyło słówek polskich drugiego rodzica.

Im później, tym trudniej
Nie chcę absolutnie krytykować nikogo, kto nie nauczył dzieci mówić po polsku, bo twierdzi, że jak przyjdzie czas to dziecko pojedzie do Polski to i tak się nauczy. Chciałabym jedynie zasugerować, że nauka języka nie jest prosta. Im później się zaczyna, tym trudniej się nauczyć. Język już nie jest tak giętki, nie potrafimy wymówić wielu słów zawierających głoski nie pojawiające się w języku, którego używamy na co dzień. Wtedy nasze dzieci już nie mają szans na bycie dwujęzycznymi – są dziećmi mówiącymi po włosku i znającymi polski.

Mama Ada*

mamaada.blogspot.it

 

 

* Mama Ada - pedagogicznie podchodząca do życia polska mama, od lat mieszkająca we Włoszech, pracująca na co dzień z dziećmi polskimi i włoskimi, absolwentka Uniwersytetu Łódzkiego na Wydziale Nauk o Wychowaniu.