Aspekty prawne dyskryminacji i rasizmu we Włoszech - Nasz Swiat
10
Wt, grudzień

Poradniki

Rasizm jest poglądem głoszącym tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras nad innymi. Dyskryminacja jest zaś często występującą formą wykluczenia społecznego, objawiająca się poprzez traktowanie danej osoby mniej przychylnie, niż innej w porównywalnej sytuacji ze względu na np.  płeć, religię, wiek , czy pochodzenie etniczne lub rasowe. We Włoszech zarówno rasizm jak i dyskryminacja są  uważane za irracjonalną formą nietolerancji, ale przede wszystkim w świetle włoskiego prawa są przestępstwami podlegającymi karze.

Konstytucja włoska potępia wszelkie formy dyskryminacji.  Jej trzeci artykuł mówi: „Tutti i cittadini hanno pari dignità sociale e sono eguali davanti alla legge, senza distinzione di sesso, di razza, di lingua, di religione, di opinioni politiche, di condizioni personali e sociali” (Wszyscy obywatele mają równą godność społeczną i są równi wobec prawa, bez względu na płeć, rasę, język, religię, poglądy polityczne, osobiste i społeczne), a za obywateli uważa się również tych cudzoziemców, którzy znajdują się w Italii.

Równość między ludźmi jest podstawą każdego demokratycznego społeczeństwa, które musi zatem za pośrednictwem swoich instytucji zapobiegać i chronić całą społeczność od działań lub zachowań dyskryminacyjnych.  

Wyrazem tej potrzeby są liczne przepisy na szczeblu krajowym, unijnym i międzynarodowym, które w przeciągu wielu lat określiły jasno podstawy do zwalczania dyskryminacji i rasizmu (Ustawa 654/1975, dekret legislacyjny 215/2003, dekret 216/2003 wdrażający dyrektywy wspólnotowe oraz  dekret legislacyjny 198/2006).

Biorąc pod uwagę stopień nasilenia się tego zjawiska, przewidziane zostały bardzo surowe kary dla osób popełniających przestępstwa motywowane nienawiścią.

Według ustawy nr 654 z 1975 r. wszyscy ci, którzy szerzą hasła oparte na nienawiści rasowej, etnicznej lub podżegają do popełnienia lub popełniają akty dyskryminacyjne na tle rasowym, etnicznym, narodowym lub religijnym podlegają karze pozbawienia wolności do jednego roku i sześciu miesięcy lub grzywnie w wysokości do 6.000 euro. Natomiast ktokolwiek popełnia lub podżega do popełnienia tego rodzaju przestępstwa podlega karze pozbawienia wolności od sześciu miesięcy do czterech lat.

Jak rozpoznać dyskryminację?
Art.43 dekretu z mocą ustawy nr. 286/98 uznaje za dyskryminację każde zachowanie, które bezpośrednio lub pośrednio wiąże się z wykluczeniem, odróżnieniem, nierównym traktowaniem ze względu na rasę,  pochodzenie etniczne, czy przekonania religijne.

Bardzo często trudno jest ocenić, jakie zachowanie można uznać za dyskryminację i dlatego prawo włoskie zdefiniowało to pojęcie,  zapewniając jednocześnie  szczególną ochronę tym, którzy padają ofiarami dyskryminacji w miejscu pracy, w relacjach z administracją publiczną i w innych sytuacjach, z którymi stykamy się w życiu codziennym.

Dyskryminacja imigrantów we Włoszech w rozumieniu zapisów  włoskiego prawa
Dyskryminacji dopuszcza się:
- urzędnik, który w ramach wykonywania swoich funkcji niesprawiedliwie dyskryminuje imigranta tylko ze względu na jego status cudzoziemca lub ze względu na jego przynależność do określonej rasy, wyznania, pochodzenia etnicznego lub narodowego;
- ktokolwiek nakłada niekorzystne warunki lub odmawia skorzystania z danej usługi imigrantowi, dostępnej dla wszystkich tylko dlatego, że jest cudzoziemcem lub ze względu na jego przynależność do określonej rasy, wyznania, pochodzenia etnicznego lub narodowego;
- ktokolwiek bezprawnie oferuje niekorzystne warunki lub odmawia prawa do zatrudnienia, wynajęcia mieszkania, szkolnictwa, pomocy społecznej cudzoziemcowi legalnie przebywającemu we Włoszech tylko i wyłącznie ze względu na jego status cudzoziemca lub ze względu na jego przynależność do określonej rasy, wyznania, pochodzenia etnicznego lub narodowego;
- pracodawca lub jego przedstawiciel, którzy dopuszczają się dyskryminacji, także pośrednio, pracownika wyłącznie ze względu na jego status cudzoziemca lub ze względu na jego przynależność do określonej rasy, wyznania, pochodzenia etnicznego lub narodowego.

Co robić w sytuacji kiedy padamy ofiarą dyskryminacji we Włoszech?
Ktokolwiek był lub jest ofiarą dyskryminacji we Włoszech, czy to ze strony osoby prywatnej  czy też urzędu, może złożyć osobiście lub poprzez adwokata zgłoszenie o przestępstwie motywowanym  nienawiścią w kancelarii sądu cywilnego (Tribunale Civile) w miejscu zamieszkania. W przypadku dyskryminacji w miejscu pracy, do zgłoszenia powinno dołączyć się wszystkie dowody, świadczące o przestępstwie (umowy o pracę, podział obowiązków, kwalifikacje, itp. danej firmy).  
Jeśli trybunał pracy (Tribunale  di Lavoro) uzna, że miała miejsce dyskryminacja, może nakazać pozwanemu zaprzestania zachowań dyskryminacyjnych. Oprócz tego sąd może orzec o wypłacie odszkodowania za poniesione szkody i nakazać, na koszt pozwanego, jednorazową publikację postanowienia na łamach prasy ogólnokrajowej. W przypadku wyroku wobec pracodawcy, który korzystał ze świadczeń pieniężnych zarówno państwowych, jak i regionalnych lub zostały im zlecone roboty publiczne, sąd przekaże postanowienie do ww. organów, w wyniku czego świadczenia lub zlecenia te mogą zostać cofnięte, a w najgorszych przypadkach firma może zostać wykluczona z przyznawania świadczeń publicznych lub brania udziału w przetargach przez okres 2 lat.

Jeśli pozwany nie odwoła się w przeciągu 30 dni, postanowienie stanie się prawomocne.

Poszkodowany może złożyć także zgłoszenie o dyskryminacji w sądzie karnym w miejscu, w którym doszło do przestępstwa, w którym domaga się zatrzymania sprawców. Również i w tym przypadku sąd, po upewnieniu się o popełnieniu przestępstwa, może zadecydować o wypłaceniu odszkodowania za szkody materialne i moralne pokrzywdzonej stronie.

Ponadto sąd może zarządzić innego rodzaju sankcje w stosunku do sprawcy przestępstwa, zobowiązując go do pracy społecznej na rzecz użyteczności publicznej. Może także podjąć decyzję o zawieszeniu prawa jazdy, paszportu i innych dokumentów tożsamości upoważniających do podróży za granicę na okres nie dłuższy niż jeden rok.

Adwokat Mascia Salvatore