Prawo włoskie: Odwołanie od decyzji administracyjnych - Nasz Swiat
22
Śr, styczeń

Poradniki

Każdy, kto jest niezadowolony z decyzji administracyjnej, może jej treść kwestionować, odwołując się bezpośrednio do organu, który wydał decyzję, organu wyższego stopnia lub odwołując się na drodze sądowej w Regionalnym Sądzie Administracyjnym – Tribunale Amministrativo Regionale (TAR). Ponadto istnieje możliwość weryfikacji takich decyzji w trybie nadzwyczajnym.

W pierwszym przypadku można odwołać się samemu (ricorso amministrativo), składając wniosek o ponowne rozpatrzenie, zmianę decyzji lub jej uchylenie. W przypadku odwołania na drodze sądowej wnioskodawca musi być reprezentowany przez adwokata.

Stosowne pouczenie, gdzie i w jakim terminie można składać odwołanie, otrzymuje się na piśmie wraz z decyzją.

Odwołanie w administracyjnym toku instancji (ricorso amministrativo):
- zwyczajne (ordinario), składane bezpośrednio do organu, który wydał decyzję (ricorso in opposizione) lub do organu wyższego stopnia (ricorso gerarchico);
- nadzwyczajne (straordinario), składane do Prezydenta Republiki.
Motywem odwołania mogą być wady unieważniające decyzję z mocy prawa (vizi di legittimità), gdy organ administracyjny nie ma odpowiednich uprawnień do wydania decyzji, lub wady merytoryczne (vizi di merito), gdy decyzja nie jest adekwatna do zaistniałych faktów.

Decyzje administracyjne ostateczne (atti definitivi) i nieostateczne (atti non definitivi)
Odwołanie zwyczajne trzeba złożyć w ciągu 30 dni od otrzymania oficjalnego zawiadomienia o decyzji (notifica). Po tym terminie decyzja jest już ostateczna, tzn. nie można się od niej odwołać w administracyjnym postępowaniu, ale tylko na drodze sądowej lub w trybie nadzwyczajnym, bezpośrednio do Prezydenta Republiki.

Do decyzji ostatecznych zaliczają się także:


- decyzje wydane przez nadrzędny organ administracji publicznej np. burmistrza lub ministra;
- decyzje wydane przez organy kolegialne np. komisji lekarskich;
- decyzje uznane za ostateczne wg prawa np. zarządzenia prefekta w sprawie wywłaszczenia;
- decyzje wydane w odpowiedzi na odwołanie się do organu, który wydał decyzję (ricorso in opposizione) i do organu wyższego stopnia (ricorso gerarchico).

Odwołanie do organu wyższego stopnia (ricorso gerarchico)
To typowe odwołanie zwyczajne od decyzji nieostatecznych, które trzeba złożyć osobiście lub wysłać listem poleconym (raccomandata a/r) w ciągu 30 dni od dnia oficjalnego zawiadomienia o decyzji. Odwołanie należy złożyć do organu, który wydał decyzję lub organu wyższego stopnia, np. do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odwołując się od decyzji Prefekta (Ministero dell'Interno) lub do Prefekta odwołując się od decyzji Kwestora (Questore) czy Urzędu Miasta (Comune).

W odwołaniu można prosić o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej, jeśli istnieją ku temu ważne powody.

W odpowiedzi na odwołanie organy administracji mogą:
- uznać wniosek za nie do przyjęcia (inamissibile), jeśli decyzja zawiera nieprawidłowości; w przypadku, gdy te mogą być poprawione, wyznaczony jest termin do ich poprawy;
- odrzucić wniosek (respingere), jeśli nie spełni się wymienionych warunków w podanym terminie lub jeśli wniosek zostanie uznany za bezpodstawny (infondato);
- przyjąć wniosek, anulując lub zmieniając decyzję lub też przekazując akt do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, który wydał decyzję.
Odpowiedź na odwołanie powinna nadejść w ciągu 90 dni od daty jego złożenia, powinna być uzasadniona i zakomunikowana wszystkim zainteresowanym stronom przez oficjalne zawiadomienie (notifica) lub list polecony (raccomandata a/r).

Odwołanie do organu, który wydał decyzję (ricorso in opposizione)
Można je składać w sprawach zatrudnienia pracowników państwowych, np. dotyczących klasyfikacji uczestników konkursu, kompetencji podwładnych, przyznawania etatów, itd. Postępowanie jest jednakowe jak w przypadku odwołania do organu wyższego stopnia (r. gerarchico).

Odwołanie nadzwyczajne do Prezydenta Republiki
Można je złożyć bez pośrednictwa adwokata w ciągu 120 dni od daty oficjalnego zawiadomienia (notifica), w przypadku odpowiedzi negatywnej już nie można się odwołać do żadnej instancji.

Wniosek można złożyć osobiście, poprzez zawiadomienie oficjalne (notifica) czy listem poleconym (raccomandata a/r) do organu, który wydał decyzję lub do kompetentnego w tej sprawie ministerstwa.

Odwołanie nadzwyczajne do Prezydenta Republiki nie jest możliwe w przypadkach:
- przekroczeń przepisów drogowych (trzeba je kierować do sądów najniższej instancji, tzw. Giudice di pace);
- spraw, które leżą w kompetencji sądów zwykłych;
- spraw budżetowych leżących w kompetencji sądów specjalnych, np. Corte dei Conti; spraw podatkowych leżących w kompetencji Giudice Tributario, itp.

Odwołanie sądowne w Tribunale Amministrativo Regionale (TAR)
Od decyzji administracyjnej można się odwołać w ciągu 60 dni od daty oficjalnego powiadomienia o decyzji (notifica), także wysyłając oficjalne zawiadomienie wszystkim zainteresowanym stronom, a w ciągu następnych 30 dni należy złożyć wniosek do sekretariatu sądu TAR obowiązkowo za pośrednictwem adwokata.
Decyzja sądowa TAR ma podobne skutki jak odpowiedź na odwołanie do organu wyższego stopnia (r. gerarchico).
Wyrok sądowy TAR wchodzi w życie z rygorem natychmiastowej wykonalności, ale można się od niego odwołać do Rady Państwa (Consiglio di Stato). Od wyroku drugiej instancji w niektórych przypadkach można jeszcze wnieść apelację do Sądu Kasacyjnego (Cassazione).

opr. Agnieszka Gorzkowska

Artykuł został opublikowany w numerze 16/2012 (1-15 września 2012 ) „Naszego Świata”. Niniejsze wydanie dwutygodnika zostało zrealizowane przy współpracy z Fundacją SEMPER POLONIA i współfinasowane z dotacji Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w ramach konkursu na realizację zadania „Współpraca z Polonią i Polakami za granicą”.