Ciąża i nadciśnienie - Nasz Swiat
24
Pt, wrzesień

Zdrowie i uroda

Nadciśnienie tętnicze jest schorzeniem, które komplikuje 5 - 10% ciąży i może mieć one poważne konsekwencje tak dla mamy, jak i dla dziecka.

Postacie nadciśnienia tętniczego związanego z ciążą:

1. Nadciśnienie tętnicze wywoływane przez ciąże:
Etiopatogeneza tego schorzenia jest złożona i nie do końca poznana. Najbardziej prawdopodobna wydaje się teoria wskazująca na zaburzenia rozwoju łożyska i jego połączeń z układem krwionośnym matki, co prowadzi do uwalniania substancji niszczących tkanki łożyska i nabłonka naczyń w nerkach. Ten rodzaj nadciśnienia pojawia się po 20 tygodniu ciąży, a kryteria diagnostyczne to:
• ciśnienie rozkurczowe >= 90 mmHg i skurczowe >= 140 mmHg
• wzrost ciśnienia rozkurczowego o co najmniej 15 mmHg i ciśnienia skurczowego o co najmniej 30 mmHg.
• izolowane wartości ciśnienia skurczowego >160 mm Hg i rozkurczowego > 110 mm Hg.
Charakterystyczne dla nadciśnienia indukowanego przez ciąże są objawy towarzyszące: białkomocz (wydalanie co najmniej 300 mg białka/l w 24 godzinnej zbiórce moczu), obrzęki, zaburzenia widzenia, funkcji nerek, układu krzepnięcia i bóle głowy

2. Stan przedrzucawkowy
Jest to zespół pojawiający się po 20 tygodniu ciąży, jak również w okresie porodu lub połogu, kiedy podane wyżej objawy chorobowe występują jednocześnie i są szczególnie nasilone: ciśnienie tętnicze przekracza 160/110 mm Hg, białkomocz 5 g, a ilość produkowanego moczu jest mniejsza niż 400 ml na dobę. Muszą temu towarzyszyć dodatkowe objawy, takie jak: ból głowy, ból w nadbrzuszu lub zaburzenia ostrości widzenia. Mogą też wystąpić zmiany w badaniach laboratoryjnych, w postaci anemii hemolitycznej, małopłytkowości i podwyższonych aktywności enzymów wątrobowych (HELP syndrom).

3. Rzucawka
Występuje u około 1% pacjentek ze stanem przedrzucawkowym i jest napadem drgawek toniczno-klonicznych często z utratą świadomości, występującym w przebiegu zespołu objawów ciężkiego nadciśnienia indukowanego przez ciąże. Rzucawka nadal stanowi jeden z głównych przyczyn umieralności ciężarnych i płodów. Leczenie polega na przerwaniu drgawek i jak najszybszym ukończeniu ciąży.

4. Nadciśnienie tętnicze przewlekłe
Do rozpoznania nadciśnienia tętniczego przewlekłego, upoważnia jego wystąpienie przed ciąża, przed 20 tygodniem ciąży i jego utrzymanie się po okresie połogu. Najczęściej jest to nadciśnienie pierwotne, w większości przypadków o charakterze łagodnym lub umiarkowanym. Rzadziej jest ono wynikiem chorób towarzyszących – nadciśnienie wtórne, gorzej rokujące, zarówno dla matki, jak i dla płodu.
5. Współistnienie stanu przedrzucawkowego z przewlekłym nadciśnieniem
Ta postać nadciśnienia charakteryzuje się gwałtownym wzrostem ciśnienia tętniczego, pojawieniem się białkomoczu i obrzęków u ciężarnych z istniejącym nadciśnieniem przewlekłym. U tych kobiet ryzyko rzucawki wzrasta 2-5 krotnie.
Czy można zapobiec pojawieniu się objawów nadciśnienia w ciąży?
Uważa się, że częściej występuje ono u kobiet powyżej 35 roku życia, otyłych oraz tych, które już chorują na cukrzycę czy nerki. Obarczone zwiększonym ryzykiem są też te kobiety, u których w rodzinie występuje nadciśnienie tętnicze. Jeśli więc kobieta z tej grupy planuje ciąże, to powinna przede wszystkim zadbać o prawidłową wagę i stan zdrowia.  Postępowanie w przypadku nadciśnienia przewlekłego zaczyna się już w okresie prekoncepcyjnym i polega na określeniu przyczyny nadciśnienia i wdrożenia odpowiedniego skutecznego leczenia hypotensyjnego. Ważnym elementem jest stosowanie odpowiedniej diety niskosolnej, zawierającej produkty bogate w magnez i witaminy, zmniejszenie wagi ciała u kobiet z nadwagą i zaprzestanie palenia papierosów.

Ciężarne mające podwyższone ryzyko wystąpienia nadciśnienia, muszą wykonywać jego regularną kontrolę (raz w tygodniu, w drugim i trzecim trymestrze ciąży) w domu, gdyż czasami podwyższony pomiar w gabinecie spowodowany jest zdenerwowaniem z powodu wizyty. Jeśli w warunkach domowych ciśnienie jest prawidłowe, nie pojawiają się obrzęki czy białkomocz, to znak, że podwyższony wynik w gabinecie był tylko efektem stresu. Jeśli nagle pojawią się obrzęki, które nie ustępują po odpoczynku, bóle głowy lub zaburzenia widzenia to znak, że należy się skontaktować z ginekologiem.

Leczenie
Leczenie farmakologiczne włączamy, kiedy ciśnienie regularnie przekracza wartość 140/90 mmHg. Jeżeli uda się je utrzymać w granicach 150–160 /100 mmHg, nie pojawia się białkomocz, obrzęki, a przyrost dziecka jest prawidłowy, to nie ma konieczności pobytu w szpitalu. Ciśnienie powyżej 160/110 mmHg stanowi wskazanie do leczenia w warunkach szpitalnych. Celem zapobiegania wystąpienia drgawek rzucawkowych podaje się również siarczan magnezu. Ze względu na zagrożenie życia matki czy płodu, często dochodzi do rozwiązania przed terminem, ale celem postępowania lekarskiego jest utrzymanie ciąży maksymalnie blisko terminu porodu. Noworodek matki z nadciśnieniem ma bowiem zwykle mniejsza wagę urodzeniową, niż wynika to z czasu trwania ciąży. To wynik gorszego ukrwienia, dotlenienia, a tym samym gorszego odżywienia płodu.

Katarzyna Litwicka
ginekolog