Endometrioza – objawy i leczenie - Nasz Swiat
07
Wt, grudzień

Zdrowie i uroda

Endometrioza jest jedną z najczęściej występujących chorób ginekologicznych na świecie.

 

Endometrioza jest chorobą wynikającą z obecności komórek endometrium, czyli nabłonka wyściełającego jamę macicy, poza jej wnętrzem. Endometrioza jest najczęściej diagnozowana u  kobiet wieku rozrodczym, podczas gdy prawie nigdy nie stwierdza się jej u nastolatek przed okresem dojrzewania. W okresie menopauzy, natomiast, ewentualne ogniska tej choroby stopniowo zanikają. Endometrioza rozwija się najczęściej w obrębię narządów płciowych (jajniki, jajowody, macica i jej więzadła, etc..), ale może być również obecna na pętlach jelitowych, odbytnicy, pęcherzu, pochwie, sromie, a nawet w płucach.

Spośród wielu teorii tłumaczących mechanizm powstawania endometriozy zaledwie niektóre wydaja się być prawdopodobne. Teoria transplantacji komórek endometrialnych sugeruje ich przemieszczania się poprzez jajowody do jamy otrzewnej wraz z krwią miesiączkową lub za pośrednictwem naczyń chłonnych i krwionośnych. Teoria metaplazji zakłada przekształcenie niedojrzałych i nieczynnych komórek, które w życiu płodowym wyściełają jamę brzuszną w komórki endometrialne. Prowadzone badania podkreślają również ważność układu immunologicznego i miejscowego czynnika tkankowego. W etiopatogenezie tej choroby nie można pominąć czynnika genetycznego, jako że u 61% kobiet stwierdzono jej występowanie rodzinne.

Rozpoznanie endometriozy ustala się na podstawie badania klinicznego, podczas którego najczęściej stwierdza się powiększenie jajnika, zwiększone napięcie tkanek oraz wzmożoną bolesność, odczuwaną poprzez pacjentkę podczas wizyty ginekologicznej.

Objawy subiektywne, podawane poprzez kobiety to głównie dolegliwości bólowe, szczególnie w okresie miesiączki, kiedy krwawiące komórki endometriozy wywołują stan zapalny zajętych organów. Chore często skarżą się na bóle podczas stosunków płciowych oraz przy oddawaniu moczu i kału. Takie elementy kliniczne sugerują obecność endometriozy, ale mogą być też obecne także przy innych patologiach. Badanie ultrasonograficzne jest szczególnie pomocne przy podejrzeniu o endometriozę jajników i pozwala ono uwidocznić tak zwane torbiele czekoladowe, zawierające gęstą krew wraz z fibryną i skrzepami. Niestety małe ogniska endometriozy, zwłaszcza rozsiane wewnątrz miednicy nie są łatwe do zobaczenia w USG. RMN jest pomocny, ale jednym sposobem na postawienie diagnozy jest badanie histologiczne. Białko CA-125 nie jest wskaźnikiem typowym wyłącznie dla tej choroby. To białko jest wykrywalne tylko u 40% kobiet z endometriozą, występuje ono również u 2% kobiet zdrowych i jest wykrywalne u 80% kobiet cierpiących na nowotwór jajnika. Bezpośredni dostęp do podejrzanych ognisk możliwy jest dzięki laparoskopii lub laparotomii, które umożliwiają ponadto pobranie materiału do badania histopatologicznego.

Skutki endometriozy należy rozpatrywać w aspekcie zdrowia ginekologicznego, niepłodności i poronień oraz stanów zapalnych. Stwierdzono, że u 30-40% kobiet z endometriozą zajście w ciążę okazuje się trudniejsze. Najczęściej wynika to z gorszej jakości komórki jajeczkowej oraz zaburzeń kurczliwości jajowodów i macicy wskutek produkcji poprzez ogniska enometriozy zwiększonej ilości prostaglandyn. W etiopatogenezie niepłodności zwraca się uwagę również na większą liczbę makrofagów i możliwość niszczenia przez nich oocytów, plemników czy nawet zarodka. U kobiet z endometriozą częstość występowania poronień wynika najprawdopodobniej z podwyższonego stężenia prostaglandin. Endometrioza współistnieje ze zmianami zapalnymi przydatków w 9,4%, stąd też poprawa samopoczucia u kobiet po leczeniu przeciwzapalnym.

Zakres i sposób postępowania leczniczego zależy od wieku chorej, pragnienia potomstwa, zaawansowania choroby i umiejscowienia ognisk. Podstawowe metody to leczenie hormonanalne, chirurgiczne i skojarzone. W niezbyt rozległych zmianach, zwłaszcza u kobiet, którym zależy na zachowaniu lub przywróceniu płodności, zaczyna się zwykle od leczenia hormonalnego (preparaty estrogenno-progesteronowe, androgeny lub danazol). Taki wybór wynika z faktu, że usunięcie chirurgiczne torbieli endometriozy pociąga za sobą utratę części zdrowego jajnika przylegającego do torbieli, a wraz z nim części pęcherzyków jajeczkowych.

Leczenie chirurgiczne stosuje się u kobiet, o których nie stwierdza się poprawy po leczeniu hormonalnym lub tez w sytuacji, gdy zmiana jest bardzo rozległa i powiększająca się lub po prostu z uwagi na intensywność dolegliwości odczuwanych poprzez pacjentkę. Niestety na dzień dzisiejszy nie istnieje żadna skuteczna metoda zapobiegawcza, chroniąca przed rozwojem endometriozy.

Katarzyna Litwicka
lekarz ginekolog