Pigułka antykoncepcyjna: pro i kontro - Nasz Swiat
08
Śr, grudzień

Zdrowie i uroda

Dowiedz się jak działa pigułka antykoncepcyjna, kiedy można jej bezpiecznie używać, a kiedy lepiej unikać jej zażywania ze względu na ryzyko powikłań.

Co to jest antykoncepcja?

Antykoncepcja umożliwia zapobieganie ciąży i pozwala na podjęcie decyzji o posiadaniu potomstwa w chwili, gdy zaistnieją optymalne warunki dla dziecka i rodziny. Najważniejsze czynniki decydujące o wyborze najlepszej metody antykoncepcji, to zdrowie i wiek kobiety, profil jej aktywności seksualnej oraz charakter związku z partnerem. Metoda, którą się wybiera nie może być zbyt skomplikowana lub kosztowna, gdyż to zniechęca do jej stosowania. Przede wszystkim jednak wymagana jest skuteczność, zwłaszcza w przypadku par, które często korzystają z uroków seksu, ale nie planują jeszcze powiększenia rodziny. Tabletka antykoncepcyjna jest wyjątkowo skutecznym systemem zapobiegania ciąży. Mechanizm jej działania jest dobrze znany i dlatego ginekolodzy mają zaufanie do tego środka.

Jak działa pigułka?

Podstawą jej działania jest zahamowanie dojrzewania i uwalniania komórki jajowej. Hormony wpływają też na śluz, który znajduje się w kanale szyjki macicy w ten sposób, że staje się on nieprzepuszczalny dla plemników. Spowalnia się też szybkość, z jaką komórka wędruje przez jajowód. Jednocześnie śluzówka, którą wyścielone jest wnętrze macicy zmienia się tak, że uniemożliwia wszczepienie się zapłodnionej komórki jajowej.

 

KORZYŚCI
Klasyczna pigułka, składa się z hormonów, podobnych do tych, które produkuje kobiecy organizm. Jednak pojawienie się tych substancji już od początku cyklu blokuje ich naturalne wytwarzanie. Dzięki temu ustępują wszystkie objawy, wywoływane przez normalną pracę jajników, w tym także te nieprzyjemne. Znikają przykre dolegliwości okołoowulacyjne, nie pojawiają się przedmiesiączkowe bóle, obrzęk piersi i napięcie w dole brzucha. Krwawienie miesięczne jest krótsze, mniej obfite i bolesne, a co więcej: jego pojawienie się może zostać zaprogramowane. Pigułka jest często zalecana nie tylko jako metoda kontroli urodzeń, ale również w przypadku ciężkiego trądziku, problemów ze skórą i nadmiernym owłosieniem, a także jako środek do regulacji cyklu miesiączkowego, leczenia torbieli jajników, anemii i osteoporozy.

UBOCZNE EFEKTY DZIAŁANIA PIGUŁKI
W efekcie używania doustnej antykoncepcji kobieta jak gdyby znajduje się nieustannie w poowulacyjnej fazie cyklu. Stąd biorą się właśnie niektóre, niemiłe objawy jak nudności, bóle głowy, plamienia, zmiany nastroju, przejściowy przyrost lub spadek wagi, tkliwość piersi, przebarwienia skóry. Z reguły jednak objawy te ustępują po 2-3 miesiącach korzystania z pigułki. Hormony zawarte w pigułce są metabolizowane przez wątrobę. Skutkiem tego są zmiany w jej funkcjonowaniu czasami powodujące dolegliwości i pogorszeniem samopoczucia kobiet, zwłaszcza tych, które wcześniej chorowały na wątrobę. U chorych z zaburzeniami układu krzepnięcia, pigułka zwiększa ryzyko powstania zatoru naczyń. I tak kobiety z żylakami decydując się na pigułkę muszą się liczyć z możliwością częstszych stanów zapalnych żył i z zakrzepicą. Podobnie chore na chorobę niedokrwienną serca lub cierpiące z powodu wad serca powinny jej unikać. Zmiany w profilu lipidowym zależne są od rodzaju i dawki hormonów użytych w preparacie. Progesteron wywiera działanie niekorzystne, zmniejszając poziom HDL-cholesterolu oraz zwiększając poziom frakcji LDL. Składowa estrogenna działa odwrotnie, ale jednak działania niekorzystne przeważają zwiększając ryzyko chorób serca i krążenia.

PIGUŁKA I NOWOTWORY
Często słyszy się, że pigułka powoduje raka. W rzeczywistości, kobiety korzystające z hormonalnej antykoncepcji znacznie rzadziej spotykają nowotwory trzonu macicy. Co więcej, ochrona przed nowotworem trzonu macicy trwa jeszcze w kilkanaście lat po momencie, kiedy kobieta przestała przyjmować pigułkę antykoncepcyjną. Także i nowotwory jajnika rzadziej przydarzają się użytkowniczkom pigułki. Zapewne wynika to między innymi z faktu, że kobiety stosujące pigułkę wytwarzają mniej hormonów stymulujących jajnik do dojrzewania komórek jajowych. Nowotwory szyjki macicy nieco częściej spotyka się u kobiet, które stosują pigułkę. Prowadzą na ogół aktywniejsze życie seksualne i nie korzystają z prezerwatywy, a stan zapalny jest jednym z czynników sprzyjających temu nowotworowi. Nowotwory piersi należą do chorób występujących coraz częściej, a nadal nie ma całkiem jasnego poglądu na to, skąd właściwie bierze się rak piersi. Wyniki dotychczasowych badań są kontrowersyjne, ale ogólnie rzecz biorąc kobiety korzystające z pigułki są nieco bardziej zagrożone nowotworem sutka niż kobiety z niej nie korzystające.

Czy pigułka jest bezpieczna?

Przeciwwskazania do stosowania tabletek antykoncepcyjnych związane z zwiększonym ryzykiem powikłań to: niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych, nowotwory, choroby naczyń, i krążenia, nadciśnienie, wysoki poziom cholesterolu, czynne choroby serca, wątroby i pęcherzyka żółciowego, niedokrwienie mózgu, cukrzyca, depresja, wiek powyżej 35 lat, nałogowe palenie tytoniu, znaczna nadwaga, planowe zabiegi operacyjne, okres karmienia piersią oraz stosowanie leków wpływających na efekt antykoncepcyjny.
W powyższych sytuacjach możliwość zastosowania pigułki musi byś dokładnie rozważona z ginekologiem, aby zdecydować, czy kobieta może brać pigułkę, czy nie powinna, ponieważ znajduje się w „grupie ryzyka”. W niektórych z tych okoliczności stosowanie pigułki jest nadal możliwe, ale wymaga to szczególnie dostosowanego preparatu i dodatkowego medycznego nadzoru. Lekarze posiadają odpowiednią wiedzę, aby stwierdzić, czy kobieta może brać tabletki antykoncepcyjne, czy raczej należy zastanowić się nad innym sposobem antykoncepcji. Dlatego ważne jest by pierwsze przepisanie pigułki poprzedzone było rozmową z lekarzem, podstawowym badaniem ginekologicznym i ogólnymi badaniami stanu zdrowia.

Lekarz ginekolog
Katarzyna Litwicka