Emerytura w Unii Europejskiej - Nasz Swiat
20
N, czerwiec

Ekspert odpowiada

Przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej osoby wyjeżdżające do pracy za granicę w poszukiwaniu pracy bardzo często traciły uprawnienia do emerytury w Polsce, ponieważ czas zatrudnienia za granicą nie był wliczany do stażu wymaganego w Polsce do uzyskania świadczenia.
Działo się to, dlatego, gdyż przed wstąpieniem do Wspólnoty Polska nie miała podpisanych umów emerytalnych z wieloma krajami UE. Z powodu zbyt krótkiego okresu zatrudnienia na emigracji osoby te nie uzyskiwały też uprawnień emerytalnych według przepisów kraju zatrudnienia.

Wraz ze wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej sytuacja ta uległa zmianie. Od tej pory na naszą emeryturę ma wpływ praca zarówno w Polsce jak i w każdym kraju UE gdzie dostaniemy posadę.

Nasze prawa gwarantują nam przepisy wewnątrzunijne:
- Rozporządzenie Rady (EWG) nr1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz.WE Nr I. 149 z dnia 5 lipca 1971 r. z późn. zm.)

- Rozporządzenie Rady (EWG)Nr 547/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WENr I.74 z dnia 27 marca 1972r. z późn. zm.)

- Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 859/2003 z 14 maja 2003r., rozszerzające przepisy rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71 i Rozporządzenia (EWG) nr 574/72 na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo.
Jeśli jakiś przepis kraju unijnego jest sprzeczny z przepisami tych rozporządzeń – stosuje się przepisy rozporządzeń. A to znaczy, że istnieje więcej możliwości, niż daje nam prawo krajowe.

Najważniejszą zmianą po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej w prawie emerytalnym jest możliwość sumowania okresów zatrudnienia, dotyczy to zarówno pracowników, jak i osób pracujących na własny rachunek.
Jeśli pracowało się w Polsce i za granicą, lecz staż w każdym kraju jest zbyt krótki, by mieć uprawnienia do emerytury, można wszystkie okresy pracy zsumować tak, by mieć prawo do świadczeń. Jeśli przed przejściem na emeryturę pracownik pracował w którymś z krajów unijnych, to o świadczenie występuje do instytucji właściwej w danym państwie. Jeśli natomiast pracownik postanowił powrócić do Polski, może się starać o emeryturę zagraniczną za pośrednictwem ZUS.

Zawsze, bez względu w ilu krajach się pracowało, do wniosku musi się dołączyć dokumenty, które udowodnią prawo pracownika do świadczenia. Muszą być w nich zawarte wszystkie informacje potrzebne do ustalenia czy ma on prawo do emerytury i w jakiej wysokości.

W dokumentach muszą być wymienione:

- wszystkie okresy ubezpieczenia w Polsce (czas pracy, kiedy były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne oraz okresy tzw. składkowe jak urlop macierzyński czy wojsko oraz okresy tzw. nieskładkowe, jak studia),
- wysokość zarobków osiągniętych w Polsce,
- dokumenty potwierdzające, miejsce: zamieszkania (np. w Szwecji sam fakt mieszkania w tym kraju ma wpływ na przyznanie świadczenia), pracy i odprowadzania składki w innych państwach członkowskich, a jeśli nie posiada się tych dokumentów – adres zagranicznej instytucji, w której pracownik był ubezpieczony, numer zagranicznego ubezpieczenia lub nazwę i adresy pracodawców pracownika,
- formularz unijny E 207, zawierający informację o okresach zatrudnienia i ubezpieczenia, zawód, nazwę pracodawcy, miejsce zamieszkania w czasie zatrudnienia.

Jeżeli pracownik pracował w Polsce i innym kraju unijnym, ale mieszka w kraju nienależącym do UE, wniosek o przyznanie emerytury składa się osobiście lub przesyła pocztą do instytucji kraju, gdzie ostatnio był ubezpieczony. W Unii Europejskiej obowiązuje zasada stosowania ustawodawstwa jednego państwa. Dotyczy ona zarówno pracownika, jak i osób pracujących na własny rachunek. Z małymi wyjątkami oznacza to, że składki na ubezpieczenie płaci się w tym państwie, w którym jest się zatrudnionym.

Wszędzie, gdzie pracownik pracuje powinien sprawdzić, czy pracodawca odprowadza od jego pensji składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Jeśli osoba posiada własną działalność to ma obowiązek samemu uiszczać. Legalna praca w każdym kraju – to staż emerytalny pracownika. Należy zbierać wszystkie zaświadczenia o pracy i wysokości zarobków. Będą one potrzebne, gdy pracownik będzie się starał o emeryturę. Należy pamiętać, że o emeryturę występuje się w kraju, gdzie pracownik ostatnio pracował, mieszkać natomiast można wszędzie. Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego pozwala na to, że instytucje ubezpieczeniowe w różnych krajach UE porozumiewają się między sobą, wymieniają się dokumentami i załatwiają sprawy ubezpieczeniowe pracownika.

Jeśli przez cały czas ubezpieczenia pracownik pracował w Polsce i tylko tam płacił składki na ubezpieczenie społeczne, to świadczenie zostanie wyliczone tylko na podstawie przepisów krajowych. Jeżeli natomiast pracownik pracował w Polsce, a mieszka na stałe w innym unijnym państwie, to skorzysta z uregulowań unijnych pozwalających na przekazywanie świadczeń do tego kraju, w którym mieszka. Przepisy wspólnotowe umożliwiają, bowiem obliczenie emerytury w kraju, w którym było się ubezpieczonym, co najmniej przez rok.

Ważne: to pracownik musi wystąpić z wnioskiem do instytucji przyznającej świadczenie o doliczenie mu określonych okresów zatrudnienia i ubezpieczenia. Jeśli jest na emeryturze, a nie zaliczono mu pracy za granicą, to może wystąpić o ponowne ustalenie prawa do świadczenia lub wystąpić o jego przeliczenie.

Klinika Prawa

Klinika Prawa w Rzymie:
Porady prawne udzielane są po wcześniejszym uzgodnieniu terminu: tel. 388 30 30 750; 388 30 30 749; e-mail: [email protected]

Przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej osoby wyjeżdżające do pracy za granicę w poszukiwaniu pracy bardzo często traciły uprawnienia do emerytury w Polsce, ponieważ czas zatrudnienia za granicą nie był wliczany do stażu wymaganego w Polsce do uzyskania świadczenia.
Działo się to, dlatego, gdyż przed wstąpieniem do Wspólnoty Polska nie miała podpisanych umów emerytalnych z wieloma krajami UE. Z powodu zbyt krótkiego okresu zatrudnienia na emigracji osoby te nie uzyskiwały też uprawnień emerytalnych według przepisów kraju zatrudnienia.

Wraz ze wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej sytuacja ta uległa zmianie. Od tej pory na naszą emeryturę ma wpływ praca zarówno w Polsce jak i w każdym kraju UE gdzie dostaniemy posadę.

Nasze prawa gwarantują nam przepisy wewnątrzunijne:
- Rozporządzenie Rady (EWG) nr1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz.WE Nr I. 149 z dnia 5 lipca 1971 r. z późn. zm.)

- Rozporządzenie Rady (EWG)Nr 547/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WENr I.74 z dnia 27 marca 1972r. z późn. zm.)

- Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 859/2003 z 14 maja 2003r., rozszerzające przepisy rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71 i Rozporządzenia (EWG) nr 574/72 na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo.
Jeśli jakiś przepis kraju unijnego jest sprzeczny z przepisami tych rozporządzeń – stosuje się przepisy rozporządzeń. A to znaczy, że istnieje więcej możliwości, niż daje nam prawo krajowe.

Najważniejszą zmianą po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej w prawie emerytalnym jest możliwość sumowania okresów zatrudnienia, dotyczy to zarówno pracowników, jak i osób pracujących na własny rachunek.
Jeśli pracowało się w Polsce i za granicą, lecz staż w każdym kraju jest zbyt krótki, by mieć uprawnienia do emerytury, można wszystkie okresy pracy zsumować tak, by mieć prawo do świadczeń. Jeśli przed przejściem na emeryturę pracownik pracował w którymś z krajów unijnych, to o świadczenie występuje do instytucji właściwej w danym państwie. Jeśli natomiast pracownik postanowił powrócić do Polski, może się starać o emeryturę zagraniczną za pośrednictwem ZUS.

Zawsze, bez względu w ilu krajach się pracowało, do wniosku musi się dołączyć dokumenty, które udowodnią prawo pracownika do świadczenia. Muszą być w nich zawarte wszystkie informacje potrzebne do ustalenia czy ma on prawo do emerytury i w jakiej wysokości.

W dokumentach muszą być wymienione:

- wszystkie okresy ubezpieczenia w Polsce (czas pracy, kiedy były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne oraz okresy tzw. składkowe jak urlop macierzyński czy wojsko oraz okresy tzw. nieskładkowe, jak studia),
- wysokość zarobków osiągniętych w Polsce,
- dokumenty potwierdzające, miejsce: zamieszkania (np. w Szwecji sam fakt mieszkania w tym kraju ma wpływ na przyznanie świadczenia), pracy i odprowadzania składki w innych państwach członkowskich, a jeśli nie posiada się tych dokumentów – adres zagranicznej instytucji, w której pracownik był ubezpieczony, numer zagranicznego ubezpieczenia lub nazwę i adresy pracodawców pracownika,
- formularz unijny E 207, zawierający informację o okresach zatrudnienia i ubezpieczenia, zawód, nazwę pracodawcy, miejsce zamieszkania w czasie zatrudnienia.

Jeżeli pracownik pracował w Polsce i innym kraju unijnym, ale mieszka w kraju nienależącym do UE, wniosek o przyznanie emerytury składa się osobiście lub przesyła pocztą do instytucji kraju, gdzie ostatnio był ubezpieczony. W Unii Europejskiej obowiązuje zasada stosowania ustawodawstwa jednego państwa. Dotyczy ona zarówno pracownika, jak i osób pracujących na własny rachunek. Z małymi wyjątkami oznacza to, że składki na ubezpieczenie płaci się w tym państwie, w którym jest się zatrudnionym.

Wszędzie, gdzie pracownik pracuje powinien sprawdzić, czy pracodawca odprowadza od jego pensji składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Jeśli osoba posiada własną działalność to ma obowiązek samemu uiszczać. Legalna praca w każdym kraju – to staż emerytalny pracownika. Należy zbierać wszystkie zaświadczenia o pracy i wysokości zarobków. Będą one potrzebne, gdy pracownik będzie się starał o emeryturę. Należy pamiętać, że o emeryturę występuje się w kraju, gdzie pracownik ostatnio pracował, mieszkać natomiast można wszędzie. Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego pozwala na to, że instytucje ubezpieczeniowe w różnych krajach UE porozumiewają się między sobą, wymieniają się dokumentami i załatwiają sprawy ubezpieczeniowe pracownika.

Jeśli przez cały czas ubezpieczenia pracownik pracował w Polsce i tylko tam płacił składki na ubezpieczenie społeczne, to świadczenie zostanie wyliczone tylko na podstawie przepisów krajowych. Jeżeli natomiast pracownik pracował w Polsce, a mieszka na stałe w innym unijnym państwie, to skorzysta z uregulowań unijnych pozwalających na przekazywanie świadczeń do tego kraju, w którym mieszka. Przepisy wspólnotowe umożliwiają, bowiem obliczenie emerytury w kraju, w którym było się ubezpieczonym, co najmniej przez rok.

Ważne: to pracownik musi wystąpić z wnioskiem do instytucji przyznającej świadczenie o doliczenie mu określonych okresów zatrudnienia i ubezpieczenia. Jeśli jest na emeryturze, a nie zaliczono mu pracy za granicą, to może wystąpić o ponowne ustalenie prawa do świadczenia lub wystąpić o jego przeliczenie.

Klinika Prawa

Klinika Prawa w Rzymie:
Porady prawne udzielane są po wcześniejszym uzgodnieniu terminu: tel. 388 30 30 750; 388 30 30 749; e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.