Jak naliczana jest pensja dla badante convivente, zapłata za nadgodziny i liquidazione? - Nasz Swiat
24
Cz, czerwiec

Ekspert odpowiada

Droga Redakcjo,

od ponad 2 lat pracuję jako „badante” u jednego pracodawcy.

W umowie zawartej na czas nieokreślony „datore di lavoro” stwierdza, że jestem zatrudniona według: -cytuję:
- „…kategoria CS del C.C.N.L. personale domestico con la qualifica di badante convivente alla signora….”
-  “…l’orario di lavoro sarà di 54 ore settimanali distribuite dal lunedì al sabato dalle ore 8.00 alle 17.00”

Pani, którą się opiekuję jest po wylewie, ma sparaliżowaną lewą stronę ciała, nie jest samodzielna, nie leży w łóżku, chodzi wyłącznie przy mojej pomocy, nie używa żadnych pieluch.

Umowę o pracę zawarł ze mną jej syn, który mieszka ze swoją rodziną w tym samy bloku, ale w innym apartamencie i który odwiedza matkę codziennie wieczorem, po powrocie z pracy. Te odwiedziny trwają zwykle około 10 minut.

Praktycznie przez całą dobę jestem sama ze swoją podopieczną i sama zajmuje się wszystkim, bez pomocy jej rodziny i bez pomocy innej osoby, zatrudnionej np. na godziny do sprzątania, gotowania, prania, prasowania, robienia zakupów, robienia zastrzyków, opieki w godzinach nocnych…itp.

Zapytałam pracodawcę, czy po godzinie 17.00 mogę wyjść z domu, np. do kina, do kawiarni… i wrócić do pracy następnego dnia, na godzinę 8.00 rano?

Odpowiedział mi także pytaniami: „a kto przygotuje i poda mamie kolację o godzinie 19-tej? Kto da jej leki o godz. 21-ej? A potem o godzinie 22-ej? Kto przygotuje jej łóżko do spania? Kto ją umyje? Kto ją ubierze w piżamę? Kto ją zaprowadzi do łóżka? Kto będzie wstawał w nocy, kiedy zawoła pić?... i w końcu… kto zaprowadzi ją kilkakrotnie do łazienki? Ja i moja żona pracujemy i mamy prawo do nocnego wypoczynku”.

Na koniec stwierdził tak: „…masz tutaj <vitto e alloggio> i jesteś zatrudniona jako <assistenza a tempo pieno> (kat. CS), a więc twoim obowiązkiem jest być przy mojej mamie 24 godziny na dobę. Ten określony czas pracy w kontrakcie (od 8.00 do 17.00) jest tylko i wyłącznie dla INPS, do wyliczenia składek ubezpieczeniowych i Ciebie nie obowiązuje. Masz wolny dzień w niedzielę (od 11.00 do 19.00)…”

No i jak to właściwie jest naprawdę z nami zatrudnionymi jako „badante”?

Czy to prawda co powiedział pracodawca?

Ja się z tym nie zgadzam, bo czuję się wykorzystywana.
Jestem zmęczona! Nie tyle pracą, która w sumie nie jest ciężką pracą fizyczną, co bezustannie napiętą uwagą i oczekiwaniem na zawołanie mojej Pani, brakiem ciągłego wypoczynku, bezsennymi nocami.
Mogę oczywiście zwolnić się sama, ale prawdopodobnie nie otrzymam wówczas zasiłku dla bezrobotnych, bo dostają go tylko te osoby, które zwalnia pracodawca. Ryzykiem jest też zmiana pracy, bo a nóż trafię gorzej. Mogę też wrócić do Polski, ale gdzie ja tam znajdę pracę w wieku 50 lat i kto da mi 3 tysiące złotych co miesiąc?

W każdą niedzielę spotykam koleżanki, też „badante”, rozmawiamy i często dochodzi między nami do słownych sporów, gdyż znaczna większość z nich twierdzi, że cokolwiek bym nie miała napisane w kontrakcie to i tak jestem „badante convivente” i muszę pracować 24 godziny na dobę, muszę być ciągle obecna przy chorym, bo za niego odpowiadam. „Z Włochami nie wygrasz” – tak mówią.
W takim razie po co nam „badante” potrzebne są te wszystkie prawne przepisy, zawarte w C.C.N.L, skoro nie potrafimy z nich korzystać i upominać się o swoje?

Bardzo proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1.    Co w języku prawnym znaczy określenie „badante”?
2.    Co znaczy określenie „assistenza a tempo pieno”? Czy tempo pieno to 24 godziny?
3.    Czy na podstawie kontraktu mogę upominać się o zapłatę za godziny nadliczbowe, godziny nocne? Jak je wyliczyć?
Czy „badante”, która nie ma w swoim kontrakcie zapisu o dziennym czasie pracy (od godziny…- do godziny…) ma prawo ubiegać się o zapłatę za godziny nadliczbowe? Jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej i gdzie wnosić skargę, jeśli pracodawca nie wyraża zgody?
4.    Kiedy powinnam otrzymywać miesięczne wynagrodzenie? Pracodawca daje mi listę płacy i czek zawsze po 10-tym każdego miesiąca, twierdząc, że on również dostaje wypłatę w takim terminie.
5.    Jak powinno być naliczone i kiedy wypłacone „liquidazione”?

Z góry dziękuję za odpowiedź

Ewa


Odpowiedź eksperta:

Mediolan, 23 listopada 2011

Szanowna Pani Ewo,
z przykrością muszę stwierdzić,  iż jest wykorzystywana przez swojego pracodawcę.

Zacznę od odpowiedzi na Pani pytania:
1) „badante” jest to osoba służąca opieką i pomocą innym osobom - pełnosprawnym lub niepełnosprawnym (np. ludzie starsi, dzieci lub osoby niepełnosprawne) i zajmuje się domem podopiecznej, włącznie z robieniem porządków.

2) Przejdźmy do określenia czasu i trybu pracy badante.
Wymiar godzin pracy „badante convivente”, czyli zamieszkującej z podopieczną jest to maksymalnie 54-godziny tygodniowo,  lecz  nie więcej niż 10 godzin dziennie.  Praca „a tempo pieno” to 54 godziny na tydzień.

Jest zalecane, żeby odpoczynek badante trwał nie mniej niż 11 godzin między jednym dniem pracy a drugim.

W każdym przypadku godziny pracy badane zamieszkującej z podopieczna muszą być określone w kontrakcie. W Pani przypadku jest to między  godz. 8:00 a godz. 17:00.

Kontrakt o pracę powinien zawierać również punkt o dniu wolnym od pracy, z reguły jest to niedziela. Oprócz należącej się całej niedzieli wolnej dla badane, należy jej się również pół innego dnia wolnego (12 godzin). Powinien to być jakikolwiek inny dzień w tygodniu, ustalony razem z pracodawcą.

Za nieprzestrzeganie godzin pracy oraz godzin wolnych od pracy, pracodawca może ponieść karę pieniężną, ustaloną przez nowy projekt ustawy o nazwie „Collegato lavoro 2010”, który wszedł w życie w listopadzie 2010 roku). 

Nowe sankcje wprowadzone przez „Collegato Lavoro 2010”  to znaczne zwiększenie kwoty do zapłaty, jeżeli naruszenia są powtarzane w czasie. I tak na przykład, jeśli pracownik  przekroczył średnią czasu pracy, to kara dla zatrudniającego za to naruszenie wynosi od 400 euro do 1500 euro.

3) Jeśli podopieczna wymaga dodatkowej opieki poza określonymi w kontrakcie godzinami, należy naliczyć dodatkową płacę za te nadgodziny.

Zacznijmy od podstawowej płacy dla badante z kontraktem typu "CS":

Dla zamieszkujących z podopieczną, typ pracy dzienny, minimalna płaca miesięczna:
•    livello CS: 897,14 euro

Minimalne dla pracowników, którzy zapewniają opiekę w nocy:
•    livello CS: 1031,71 euro
Do tych kwot wynagrodzenia miesięcznego, powinny zostać naliczone „straordinari”, czyli wynagrodzenie za przepracowane nadgodziny.
Nalicza się je w następujący sposób:
- za każdą dodatkową godzinę  przepracowaną w ciągu dnia, czyli między 6.00 a 22.00, należy się 20% premii w stosunku do całej otrzymywanej wypłaty (należy wyliczyć zarobek na 1godzinę i powiększyć ją o 20%);
- jeżeli wykonuje Pani pracę „w nocy” czyli dokładniej między godz. 22.00 a 6.00 rano, należy nadliczyć 50% premii do wynagrodzenia całościowego;
- jeżeli praca wykonywana jest w niedzielę lub inny dzień wolny od pracy, tzw. „festività” należy się dodatkowa płaca za każdą godzinę, powiększona o 60%.

4) W kwestii terminu otrzymywania pensji, prawo włoskie nie określa dokładnie,  kiedy należy ją otrzymać. Jest to ustalane z reguły na początku zawarcia współpracy między pracownikiem a pracodawcą. Zazwyczaj przyjmuje się, że wynagrodzenie powinno być wypłacone  do 15. dnia każdego miesiąca.

5) Odprawa „liquidazione” jest wypłacana zazwyczaj w momencie rozwiązania umowy o pracę (z jakiegokolwiek powodu i z obojętnie czyjej winy). Istnieje jednak możliwość poproszenia o TFR wcześniej. W takim przypadku pracodawca jest zmuszony wypłacić „liquidazione” w wysokości maksymalnej kwoty do 70% odprawy, która się Pani należy. Wcześniejszą odprawę można poprosić jedynie raz w roku.
„Liquidazione” dla wszystkich kategorii pracowniczych  jest naliczana według ustawy cyt.”Legge 29 maggio 1982, n. 297”. Liquidazione jest to suma łącznej pensji rocznej brutto (włącznie z 13.-stą pensją ), podzieloną przez 13,5. Sumy wypłat rocznych trzeba podnieść o roczny wskaźnik ISTAT (1,5%). Jest to wyliczenie dość skomplikowane dlatego odsyłam Panią do dobrego księgowego, który dokładnie obliczy Pani TFR, na podstawie Pani wypłat „busta paga”.

Można zgłosić się również do urzędu CAF-u lub CGIL, gdzie za darmo powinno się uzyskać taką pomoc.

Za pośrednictwem właśnie tych dwóch urzędów (CAF i/lub CGIL), może Pani uzyskać wszelkie niezbędne informacje i porady prawne jak wnieść skargę na pracodawcę i ubiegać się o przestrzeganie swoich praw. Tam poradzą Pani jak wyegzekwować prawa pracownicze i co zrobić by sporządzić ewentualny pozew do Sądu Pracy.

Niżej podaję adres CAF blisko Pani miejsca zamieszkania. Proszę wcześniej zadzwonić,  bo spotkanie trzeba umówić telefonicznie.

Adres CAF:
Via Beata Giovanna 32
36061  BASSANO DEL GRAPPA
Tel. 0424227593
Mail: cafbassano(at)serviziaicittadini.it


Życzę Pani powodzenia i w celu dalszych wyjaśnień proszę o bezpośredni kontakt ze mną poprzez e-mail lub blog: polakwitalii.blogspot.com

Z poważaniem
Joanna Abraham