Poradniki - Nasz Swiat
20
N, czerwiec

Przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej osoby wyjeżdżające do pracy za granicę w poszukiwaniu pracy bardzo często traciły uprawnienia do emerytury w Polsce, ponieważ czas zatrudnienia za granicą nie był wliczany do stażu wymaganego w Polsce do uzyskania świadczenia.
Działo się to, dlatego, gdyż przed wstąpieniem do Wspólnoty Polska nie miała podpisanych umów emerytalnych z wieloma krajami UE. Z powodu zbyt krótkiego okresu zatrudnienia na emigracji osoby te nie uzyskiwały też uprawnień emerytalnych według przepisów kraju zatrudnienia.

Wraz ze wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej sytuacja ta uległa zmianie. Od tej pory na naszą emeryturę ma wpływ praca zarówno w Polsce jak i w każdym kraju UE gdzie dostaniemy posadę.

Nasze prawa gwarantują nam przepisy wewnątrzunijne:
- Rozporządzenie Rady (EWG) nr1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz.WE Nr I. 149 z dnia 5 lipca 1971 r. z późn. zm.)

- Rozporządzenie Rady (EWG)Nr 547/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WENr I.74 z dnia 27 marca 1972r. z późn. zm.)

- Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 859/2003 z 14 maja 2003r., rozszerzające przepisy rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71 i Rozporządzenia (EWG) nr 574/72 na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo.
Jeśli jakiś przepis kraju unijnego jest sprzeczny z przepisami tych rozporządzeń – stosuje się przepisy rozporządzeń. A to znaczy, że istnieje więcej możliwości, niż daje nam prawo krajowe.

Najważniejszą zmianą po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej w prawie emerytalnym jest możliwość sumowania okresów zatrudnienia, dotyczy to zarówno pracowników, jak i osób pracujących na własny rachunek.
Jeśli pracowało się w Polsce i za granicą, lecz staż w każdym kraju jest zbyt krótki, by mieć uprawnienia do emerytury, można wszystkie okresy pracy zsumować tak, by mieć prawo do świadczeń. Jeśli przed przejściem na emeryturę pracownik pracował w którymś z krajów unijnych, to o świadczenie występuje do instytucji właściwej w danym państwie. Jeśli natomiast pracownik postanowił powrócić do Polski, może się starać o emeryturę zagraniczną za pośrednictwem ZUS.

Zawsze, bez względu w ilu krajach się pracowało, do wniosku musi się dołączyć dokumenty, które udowodnią prawo pracownika do świadczenia. Muszą być w nich zawarte wszystkie informacje potrzebne do ustalenia czy ma on prawo do emerytury i w jakiej wysokości.

W dokumentach muszą być wymienione:

- wszystkie okresy ubezpieczenia w Polsce (czas pracy, kiedy były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne oraz okresy tzw. składkowe jak urlop macierzyński czy wojsko oraz okresy tzw. nieskładkowe, jak studia),
- wysokość zarobków osiągniętych w Polsce,
- dokumenty potwierdzające, miejsce: zamieszkania (np. w Szwecji sam fakt mieszkania w tym kraju ma wpływ na przyznanie świadczenia), pracy i odprowadzania składki w innych państwach członkowskich, a jeśli nie posiada się tych dokumentów – adres zagranicznej instytucji, w której pracownik był ubezpieczony, numer zagranicznego ubezpieczenia lub nazwę i adresy pracodawców pracownika,
- formularz unijny E 207, zawierający informację o okresach zatrudnienia i ubezpieczenia, zawód, nazwę pracodawcy, miejsce zamieszkania w czasie zatrudnienia.

Jeżeli pracownik pracował w Polsce i innym kraju unijnym, ale mieszka w kraju nienależącym do UE, wniosek o przyznanie emerytury składa się osobiście lub przesyła pocztą do instytucji kraju, gdzie ostatnio był ubezpieczony. W Unii Europejskiej obowiązuje zasada stosowania ustawodawstwa jednego państwa. Dotyczy ona zarówno pracownika, jak i osób pracujących na własny rachunek. Z małymi wyjątkami oznacza to, że składki na ubezpieczenie płaci się w tym państwie, w którym jest się zatrudnionym.

Wszędzie, gdzie pracownik pracuje powinien sprawdzić, czy pracodawca odprowadza od jego pensji składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Jeśli osoba posiada własną działalność to ma obowiązek samemu uiszczać. Legalna praca w każdym kraju – to staż emerytalny pracownika. Należy zbierać wszystkie zaświadczenia o pracy i wysokości zarobków. Będą one potrzebne, gdy pracownik będzie się starał o emeryturę. Należy pamiętać, że o emeryturę występuje się w kraju, gdzie pracownik ostatnio pracował, mieszkać natomiast można wszędzie. Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego pozwala na to, że instytucje ubezpieczeniowe w różnych krajach UE porozumiewają się między sobą, wymieniają się dokumentami i załatwiają sprawy ubezpieczeniowe pracownika.

Jeśli przez cały czas ubezpieczenia pracownik pracował w Polsce i tylko tam płacił składki na ubezpieczenie społeczne, to świadczenie zostanie wyliczone tylko na podstawie przepisów krajowych. Jeżeli natomiast pracownik pracował w Polsce, a mieszka na stałe w innym unijnym państwie, to skorzysta z uregulowań unijnych pozwalających na przekazywanie świadczeń do tego kraju, w którym mieszka. Przepisy wspólnotowe umożliwiają, bowiem obliczenie emerytury w kraju, w którym było się ubezpieczonym, co najmniej przez rok.

Ważne: to pracownik musi wystąpić z wnioskiem do instytucji przyznającej świadczenie o doliczenie mu określonych okresów zatrudnienia i ubezpieczenia. Jeśli jest na emeryturze, a nie zaliczono mu pracy za granicą, to może wystąpić o ponowne ustalenie prawa do świadczenia lub wystąpić o jego przeliczenie.

Klinika Prawa

Klinika Prawa w Rzymie:
Porady prawne udzielane są po wcześniejszym uzgodnieniu terminu: tel. 388 30 30 750; 388 30 30 749; e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Kilka lat temu wyszłam za mąż za Włocha, który jest już w tej chwili na emeryturze. Chciałabym się dowiedzieć ile lat minimum trzeba być w związku małżeńskim, by mieć prawo do emerytury po mężu, w przypadku jego śmierci.

We Włoszech nie istnieje minimalny limit lat małżeństwa, aby otrzymać prawo do pobierania emerytury po zmarłym mężu. Oznacza to, że nawet po kilku dniach od zawarciu związku małżeńskiego, małżonek żyjący będzie pobierać emeryturę po zmarłym, ale tylko w przypadku, gdy zmarły pobierał już ją przed śmiercią.

Małżonkowi żyjącemu zostanie przyznane 60% emerytury zmarłego i będzie ją otrzymywać do końca życia. Jeżeli małżonek żyjący pobiera już wynagrodzenie, emerytura po zmarłym zmniejszy się o kolejne 25%.
W przypadku, gdy zmarły pozostawia niepełnoletnie lub niepełnosprawne dzieci, należeć się będzie 100% emerytury nieżyjącego.

Stranieri in Italia

Proszę o pomoc - wytłumaczenie nam zatrudnionych jako badante, jak płaci się za pracę w dni świąteczne. Mój pracodawca nie chce mi zapłacić za grudniowe święta.

Według prawa włoskiego, każdemu pracownikowi przysługuje dzień wolny od pracy w przypadku świąt państwowych. Dzień ten jest również płatny, tak jak zwykły dzień pracy. Święta państwowe we Włoszech przypadają: 1 i 6 stycznia, Poniedziałek Wielkanocny, 25 kwietnia, 1 maj, 2 czerwca, 15 sierpnia, 1 listopada, 8, 25 i 26 grudnia, oraz dzień patrona miasta w którym pracownik mieszka i pracuje. W przypadku, gdy pracownik musi pracować w dni, kiedy przypada święto państwowe, przysługuje mu dodatkowe 60% wynagrodzenia .

W przypadku, gdy pomimo tego, że pracownikowi przysługuje dzień wolny z powodu święta państwowego lub tzw. riposo settimanale, musi on pracować (tylko w przypadku naprawdę poważnych przyczyn) płaca godzinna musi zostać zwiększona o:
- w przypadku pracy podczas dnia wolnego, pracownikowi przysługuje dodatkowe 40% wynagrodzenia godzinowego;
- w przypadku pracy podczas święta państwowego, wynagrodzenie musi zostać powiększone o 60%.

Przykład:
Zarabiając 640 euro miesięcznie i pracując 25 godzin tygodniowo, za zwykły dzień pracy pracownikowi należy się 5,63 euro za godzinę.
Powiększając tę sumę o 60%, czyli: 5,63 (wynagrodzenie za godzinę) x 1,60 (czyli powiększone o 60%) powinien on otrzymać 9,01 euro za każdą przepracowana godzinę w niedziele i dni świąteczne.

opr. Anna Malczewska

Chciałabym się dowiedzieć, kiedy należy się pracownikowi, mieszkającemu z pracodawcą dodatek za wikt i opierunek, czyli viito e alloggio?

Według Zbiorowego Narodowego Kontraktu Pracy CCNL colf i badanti, dodatek vitto e alloggio brany jest pod uwagę w przypadku pracowników mieszkających wraz z pracodawcą, do określenia wysokości składki, czyli contributi. Oznacza to, że pracownik nie otrzymuje tej kwoty, jest ona jedynie doliczana do dziennego wynagrodzenia w celu obliczenia wysokości składki, jaką należy wpłacić do INPSu.

Dodatek ten doliczany jest także, i w tym przypadku pracownik musi go otrzymać, do wyliczenia trzynastej pensji, która przysługuje wszystkim zatrudnionym pracownikom i musi być co roku wypłacana do końca grudnia.

Przykład:
Zarabiając 700 euro miesięcznie, wysokość trzynastej pensji powinna wynieść 700 euro + 4,93 euro (wysokość dodatku ditto e alloggio) x 26 (dni pracy w miesiącu).
W tym przypadku pracownik powinien otrzymać 700 euro + 128,18 euro (wysokość dodatku w skali miesiąca). Do wypłaty: 828,18 euro (wysokość trzynastej pensji).

W 2010 roku wysokość dodatku wynosiła 4.93 euro dziennie (obiad i/lub śniadanie: 1,72 euro; kolacja: 1,72 euro; mieszkanie: 1,49 euro).

opr. Anna Malczewska

Moja mama jest na zwolnieniu lekarskim, ale nikt nie chce jej powiedzieć, kto ma płacić za zwolnienie lekarskie. Kilka dni temu zadzwoniłam do INPSu, gdzie powiedziano mi, że za chorobowe dla colf i badanti płaci pracodawca. Czy to prawda?

Za zwolnienie lekarskie pomocy domowej płaci pracodawca. Ilość dni, za które musi on zapłacić jest uzależniona od stażu pracy pracownika. Za zwolnienie do 8 dni, pracodawca płaci pracownikowi do 6 miesięcy stażu, 10 dni za staż pracy od 6 miesięcy do 2 lat i 15 dni za staż pracy powyżej 2 lat.
Za pierwsze 3 dni zwolnienia, pracodawca wypłaca 50% stawki dziennej. Od 4 dnia musi wypłacić 100% stawki.

Stranieri in Italia

W przypadku, gdy polski pracownik podjął zatrudnienie u pracodawcy z siedzibą na terenie Włoch samodzielnie, wówczas winien dochodzić swoich roszczeń w postępowaniu przed organami na terenie Włoch, w szczególności przed właściwym sądem, zgodnie z obowiązującym w tym państwie ustawodawstwem.

W celu uzyskania informacji nt. egzekwowania należności pieniężnych związanych z pracą oraz spełnienia obowiązku pracodawcy w zakresie zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego, pracownik może wystąpić do włoskiej instytucji łącznikowej, z którą współpracuje Główny Inspektorat Pracy w Warszawie:

Ministero del Lavoro, delle Salute e delle Politiche Sociali
Direzione Generale del Mercato del Lavoro Divisione I
Via Cesare de Lollis,
12 00185, Roma ITALIA,
(tel. 0646837465, 0646837460,
fax. 0646837913),
www.lavoro.gov.it

W przypadku jeśli pracownik został delegowany do pracy we Włoszech przez pracodawcę z siedzibą na terenie RP, wówczas może się zwrócić w sprawie nadużyć ze strony pracodawcy do Państwowej Inspekcji Pracy w Polsce. Wówczas Państwowa Inspekcja Pracy prowadzi postępowanie kontrolne mające na celu sprawdzenie przestrzeganie przepisów prawa pracy u pracodawcy kierującego pracownika do pracy za granicą, jak również w uzasadnionych przypadkach, Główny Inspektorat Pracy podejmuje działania służące rozpatrzeniu skargi przez właściwe w sprawie urzędy na terenie państwa przyjmującego, będącego członkiem Unii Europejskiej. Czynności te obejmują tłumaczenie skargi oraz dokumentów niezbędnych w wyjaśnieniu danej sprawy na język obowiązujący w państwie przyjmującym.

Państwowa Inspekcja Pracy prowadzi również postępowania w sprawach dotyczących pracowników, którzy podjęli pracę za granicą w wyniku skierowania do pracy za pośrednictwem agencji zatrudnienia.

Informacje niezbędne w celu złożenia skargi do Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności adresy wszystkich okręgowych inspektoratów pracy, zostały zamieszczone na stronie www.pip.gov.pl.

(www.powroty.gov.pl)

W tym roku kończy mi sie ważność mojego dowodu osobistego. Słyszałem, że od 2011 będą wydawane nowe dowody z mikrochipem. Czym nowe dowody będą różniły się od starych i jak będzie wyglądał procedura ich wydawania?

J.K.


W ubiegłym roku 6 sierpnia 2010 sejm uchwalił ustawę o dowodach osobistych (Dz.U.Nr167, poz. 1131). Ustawa ta wchodzi w życie 1 lipca 2011 r., zatem, począwszy od 1 lipca będą wydawane nowe dowody osobiste. Dowód osobisty jest dokumentem potwierdzającym tożsamość i obywatelstwo polskie na terytorium kraju i wszystkich państw Unii Europejskiej.

Nowy dowód osobisty będzie miął formę karty identyfikacyjnej
, będzie się składał z warstwy elektronicznej oraz warstwy graficznej. Na warstwie graficznej będą umieszczone: zdjęcie, dane o nazwisku, imionach, nazwisku rodowym, imionach rodziców, miejscu urodzenia, numerze Pesel, płci i co jest nowością, posiadanym obywatelstwie posiadacza. W odróżnieniu od dowodów obecnie obowiązujących nie będzie zawierał rysopisu i adresu zameldowania. W odróżnieniu od paszportu nie będzie on zawierał również danych biometrycznych.

Masz wątpliwości? Zapytaj naszych ekspertów

Nowością dowodów jest warstwa elektroniczna, zawierająca trzy rodzaje certyfikatów:


1. Certyfikat dowodu osobistego - ma na celu potwierdzenie autentyczności dowodu osobistego i jest ona dokonywana podczas odbioru dokumentu przez posiadacza, ważność certyfikatu jest równoznaczna z ważnością dowodu osobistego i nie może zostać zawieszona.

2. Certyfikat podpisu osobistego - aktywacja tego certyfikatu  nie jest obowiązkowa, jest dokonywana na wniosek posiadacza dowodu, certyfikat ten można zawiesić i w razie korzystania z podpisu elektronicznego wznowić. Certyfikatem nie mogą posługiwać sie osoby, które prawomocnym orzeczeniem sądu zostały ubezwłasnowolnione całkowicie lub częściowo oraz osoby małoletnie, które w świetle przepisów prawa cywilnego nie posiadają zdolności do czynności prawnych. Zadaniem tego certyfikatu jest ułatwienie obywatelom bezpieczniejszego posługiwania się podpisem elektronicznym, dzięki uwierzytelnieniu nas w systemach teleinformatycznych. Certyfikat daje pewność, że dokumenty elektroniczne są dokumentami sporządzonymi przez osobę legitymującą się danym dowodem. Pamiętajmy, że każdy dokument w postaci elektronicznej, potwierdzony certyfikatem podpisu osobistego jest równoznaczny z własnoręcznym podpisem złożonym na dokumencie w formie papierowej i wywołuje ten sam skutek prawny.

3. Certyfikat ograniczonej identyfikacji – obejmuje on dane o imieniu, nazwisku, numerze PESEL,
jest swego rodzaju zabezpieczeniem na przyszłość, jego aktywacja może nastąpić tylko, gdy inne przepisy prawne zezwolą na jego użycie np.: przy zastosowaniu instytucji świadka koronnego.

Jeśli posiadacz dowodu osobistego złoży wniosek, oprócz trzech podstawowych certyfikatów, w dowodzie może zostać umieszczony certyfikat zawierający wszystkie niezbędne dane służące do bezpiecznego składania podpisu elektronicznego. Dane te są umieszczane na wniosek i koszt posiadacza dowodu. Dowód osobisty może być również używany, jako karta ubezpieczenia zdrowotnego.

W odróżnieniu od obowiązujących dotychczas wymogów prawnych wniosek o wydanie dowodu osobistego można składać w dowolnie wybranej przez siebie gminie na terenie kraju bez względu na miejsce zamieszkania czy zameldowania bądź też drogą elektroniczną za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej.

Wniosek w sprawie wymiany dowodu osobistego musi być złożony osobiście przez ubiegającego się o jego wymianę za wyjątkiem przypadków opisanych poniżej:

1. Za osobę, która nie ukończyła 13 lat i nie ma obowiązku posiadania dowodu osobistego oraz za osobę ubezwłasnowolnioną, całkowicie pozostającą pod władzą rodzicielską, wniosek składają rodzice lub opiekunowie. Możliwe jest też złożenie wniosku przez jedną z tych osób, ale w takim wypadku musi ona przedstawić pisemną zgodę drugiego rodzica lub opiekuna, poświadczoną przez organ gminy lub notariusza.

2. Za osobę niepełnoletnią, która ukończyła 13 lat, wniosek składa jeden z rodziców lub opiekunów.          3. Za osobę ubezwłasnowolnioną całkowicie, a nie pozostającą pod władzą rodzicielską oraz za osobę ubezwłasnowolnioną częściowo wniosek składa opiekun lub kurator ustanowiony przez sąd.

Dowód osobisty odbiera się osobiście z wyjątkiem następujących przypadków:
1.    Dowód osobisty wydany małoletniemu, który nie ukończył 13 roku życia odbiera jeden z rodziców lub opiekunów ustanowionych przez sąd;
2.    Dowód osobisty wydany osobie ubezwłasnowolnionej całkowicie pozostającej pod władzą rodzicielską odbiera jeden z rodziców;
3.    Dowód osobisty wydany osobie ubezwłasnowolnionej całkowicie nie pozostającej pod władzą rodzicielską odbiera opiekun ustanowiony przez sąd;
4.    Dowód osobisty wydany małoletniemu, który ukończył 13 rok życia nie mającemu obowiązku posiadania dowodu osobistego odbiera osobiście małoletni albo jeden z rodziców lub opiekun ustanowiony przez sąd;
5.    Dowód osobisty wydany osobie ubezwłasnowolnionej częściowo odbiera ta osoba albo kurator ustanowiony przez sąd.

Nie można złożyć wniosku o wydanie dowodu osobistego w konsulacie, gdyż będzie on wydawany wyłącznie w kraju. Ze względu na obowiązkową aktywacje certyfikatu dowodu osobistego po odbiór (30 dni od daty złożenia wniosku) należy się udać do urzędu.

Nowa ustawa przewiduje, iż każdy obywatel naszego kraju ma prawo do posiadania dowodu osobistego już od chwili urodzenia, zaś każdy obywatel pełnoletni mieszkający na terenie RP obowiązek jego posiadania. Dowód osobisty wydany dziecku, które nie ukończyło 5 lat jest ważny przez okres 5 lat od jego wydania, natomiast wszystkim pozostałym przez okres 10 lat. 
Wymiana dowodów osobistych jest bezpłatna. W pierwszej kolejności będą wymieniane dowody osobiste, których termin ważności dobiega końca w 2011r.

Do wniosku o wydanie dowodu osobistego należy dołączyć:

1. Dwie wyraźne i jednakowe fotografie o wymiarach 35 x 45 mm, odzwierciedlające aktualny wizerunek osoby, której wniosek dotyczy, przedstawiające tę osobę bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami w taki sposób, aby ukazywały głowę w pozycji lewego półprofilu i z widocznym lewym uchem, z zachowaniem równomiernego oświetlenia twarzy;

2. Odpis skrócony aktu urodzenia - w przypadku osób, które nie zawarły małżeństwa, (jeżeli został sporządzony w urzędzie stanu cywilnego innego miejsca, niż w tego, w którym osoba ubiega się o wydanie dowodu osobistego).

3. Odpis skrócony aktu małżeństwa, (jeżeli został sporządzony w urzędzie stanu cywilnego innego miejsca, niż w tego, w którym osoba ubiega się o wydanie dowodu osobistego).

4. Jeżeli dane zawarte w dokumentach budzą wątpliwości, co do obywatelstwa osoby, na żądanie organu gminy, do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający posiadanie obywatelstwa polskiego.

5. Osoba z wrodzonymi lub nabytymi wadami narządu wzroku może załączyć do wniosku fotografie przedstawiające ją w okularach z ciemnymi szkłami. W takim przypadku do wniosku załącza się również orzeczenie o niepełnosprawności osoby do 16 roku życia lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności osoby, która ukończyła 16 lat, z powodu wrodzonej lub nabytej wady narządu wzroku, wydane zgodnie z przepisami o orzekaniu o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

6.    Osoba nosząca nakrycie głowy zgodnie z zasadami swojego wyznania może załączyć do wniosku fotografie przedstawiające ją z nakryciem głowy. W takim przypadku do wniosku załącza zaświadczenie o przynależności do wspólnoty wyznaniowej.

Rzym, Kilnika Prawa